Brzoska proponuje "rewolucję". O zaległe pieniądze walczą te branże

Rafał Brzoska zaprezentował kolejną propozycję zespołu ds. deregulacji. Tym razem chodzi o ułatwienie małym firmom dochodzenia swoich należności. Chodzi o niezapłacone faktury za usługi lub towary, najczęściej gdy kontrahentem są większe podmioty.

Wiele mikrofirm, małych przedsiębiorców miało nieraz sytuację, że wystawia fakturę za towar, usługę znacznie większemu odbiorcy i on nie płaci. Nie dlatego, że usługa była źle wykonana, a towar złej jakości. Nie płaci, bo nie chce zapłacić. Próbuje tanio finansować się kosztem małych przedsiębiorców - mówi Rafał Brzoska.

I proponuje rozwiązanie w tej sprawie. - Wchodzi KSeF (Krajowy System e-Faktur, od lutego i kwietnia 2026 roku - przyp. red.). Nasz pomysł jest prosty. Jeśli mała firma wystawia fakturę dużej firmie, to ta ostatnia fakturę będzie miała w swojej księgowości w jednolitym pliku kontrolnym (JPK). Czyli ją zaksięguje, odliczy podatek dochodowy, "wrzuci to w koszty", a więc powinna zapłacić. I najpiękniejsze - mała firma nie idzie do sądu, nie czeka latami na uzyskanie tytułu komorniczego, tylko po prostu faktura od razu trafia do komornika. On idzie do dużej firmy i ściąga należność. Absolutna rewolucja - tłumaczy Rafał Brzoska.

Zaznacza przy tym, że taka praktyka odciąży "zalane sprawami gospodarczymi" sądy, a małe firmy uzyskają płynność. Rzeczywistość po takiej zmianie opisuje następująco: - (małe firmy - przyp. red.) nie mają problemy z wypłatami i tym, że upadają, bo duzi nie chcą płacić - uzasadnia szef InPostu.

Sprawdziliśmy, jak na zatory płatnicze reaguje Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Prezes UOKiK Tomasz Chróstny poinformował na początku lutego, że w 2024 roku wszczął 31 postępowań antyzatorowych. – W ich efekcie nakładane są administracyjne kary pieniężne na podmioty, które zalegają z płatnościami wobec swoich kontrahentów – wyjaśnia szef UOKiK. Wysokość kar uzależniona jest przede wszystkim od kwoty przeterminowanych płatności oraz długości opóźnień w zapłacie.

Jak czytamy, na liście firm, wobec których UOKiK wszczął postępowanie ws. zaległości za zapłaty, są m.in. Nivea Polska, Gemini Apps, czy zakład samochodów dostawczych Stellantis Gliwice. Poprosiliśmy Urząd o komentarz do inicjatywy zespołu Rafała Brzoski, jednak do czasu publikacji nie uzyskaliśmy odpowiedzi.

Przypomnijmy, że przy UOKiK działa zespół ds. walki z zatorami płatniczymi. W pierwszej kolejności Urząd rusza z tzw. wystąpieniami miękkimi, jeśli dochodzi do opóźnień z zapłatą za produkty lub usługi. Jest to "żółta kartka". - Wystąpienie nie oznacza, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Jest sygnałem, że dany podmiot może nadmiernie opóźniać się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych - podaje Urząd. Zalegający z pieniędzmi podmiot ma czas na wyjaśnienia, ale dla firm jest to nie tylko walka o należne pieniądze, ale i z czasem.

Z naszego punktu widzenia to ważne narzędzie, bo umożliwia zmianę praktyki na rynku bez konieczności szerokich działań administracyjnych. W ubiegłym roku 79 razy stosowaliśmy to rozwiązanie. Stale w 2025 roku monitorujemy rynek, mamy sygnały, analizy i zawiadomienia od podmiotów, które mogły stać się ofiarami zatorów płatniczych – mówiła w lutym Małgorzata Cieloch, rzeczniczka UOKiK.

Zaznacza przy tym, że nie wszystkie opóźnienia w zatorach mogą być badane przez szefa UOKiK. - Ustawa daje pewne wymogi, byśmy mogli podjąć działania - wyjaśnia.

Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy InFakt.pl, ocenia, że to rozsądne, by "uwolnić" sądy od licznych spraw w sprawach gospodarczych. Przyznaje przy tym, że z uwagi na obowiązkowe wprowadzenie KSeF-u od kwietnia 2026 roku wspominane przez zespół Rafała Brzoski zmiany mogą wejść w życie najwcześniej za rok.

Krajowy System e-Faktur opatruje faktury kodem QR. W takim systemie oznacza, że widać zobowiązanie do zapłaty - podkreśla Piotr Juszczyk. - Uproszczenie sprawi, że komornik, jeśli zajdzie potrzeba, będzie mógł działać szybciej. To duża zmiana -konkluduje.  

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw z optymizmem reaguje na tę inicjatywę. - Z zadowoleniem przyjmuję propozycję wprowadzenia uproszczonego mechanizmu egzekucji należności, zaproponowaną przez Zespół ds. Deregulacji pod przewodnictwem pana Rafała Brzoski. Obecny proces dochodzenia należności jest często czasochłonny i kosztowny, co negatywnie wpływa na płynność finansową małych firm - przekazała money.pl Agnieszka Majewska, rzeczniczka MŚP.

W jej ocenie rozwiązanie polegające na egzekucji na podstawie faktur wystawionych w KSeF i zaksięgowanych w Jednolitym Pliku Kontrolnym przez dłużnika "może znacząco przyspieszyć odzyskiwanie należności oraz odciążyć sądy".

Wprowadzenie takiego mechanizmu wymaga jednak starannego opracowania odpowiednich zmian legislacyjnych, w szczególności nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego, aby zapewnić skuteczność i bezpieczeństwo tego procesu - dodaje rzeczniczka MŚP.

I podkreśla, że "znaczna liczba zgłoszeń od przedsiębiorców dotyczy problemów z nieterminowym regulowaniem należności przez kontrahentów, co w skrajnych przypadkach prowadzi nawet do upadłości firm". Nie podaje jednak danych liczbowych, o które poprosiliśmy. Zaznacza natomiast, że szczególnie narażone na problem są trzy sektory gospodarki. Jak ocenia rzeczniczka MŚP są to:

• Budownictwo - z uwagi na częste zlecenia od dużych podmiotów, które opóźniają płatności za wykonane usługi,
• handel detaliczny i hurtowy - małe firmy dostarczające towary do większych sieci handlowych często czekają na płatności przekraczające ustalone terminy,
• usługi transportowe i logistyczne - przewoźnicy świadczący usługi dla dużych klientów korporacyjnych napotykają na opóźnienia w zapłacie za zrealizowane zlecenia.

- Będę aktywnie wspierać działania zmierzające do implementacji tego rozwiązania, mając na uwadze poprawę warunków funkcjonowania mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce - zaznacza rzeczniczka MŚP.

Bartłomiej Chudy, dziennikarz i wydawca money.pl