Szefowa KE przyznaje: odwrócenie się od atomu to był błąd. Nowy plan UE na tanią energię

Von der Leyen przypomniała, że jeszcze w 1990 r. 1/3 prądu w Europie pochodziła z energetyki jądrowej, a dzisiaj jest to tylko 15 proc. Mówiła też, że UE ma pół miliona wysoko wykwalifikowanych pracowników w sektorze jądrowym, więcej niż Stany Zjednoczone i Chiny. Jej zdaniem europejskim produktem eksportowym powinny stać się reaktory jądrowe nowej generacji.

Europa odwróciła się od niezawodnego i niedrogiego źródła energii o niskiej emisji i powinna teraz to zmienić. Było to strategicznym błędem - przyznała szefowa KE.

Wskazała, że UE dysponuje własnymi źródłami energii jądrowej i odnawialnej, które połączone mogłyby się stać gwarantem bezpieczeństwa dostaw energii. Zwłaszcza że - jak zauważyła - Europa nie jest producentem ani ropy ani gazu, a w przypadku paliw kopalnych jest uzależniona od drogiego i niestabilnego importu, co boleśnie obnażył trwający właśnie kryzys na Bliskim Wschodzie.

Von der Leyen powiedziała, że Europa już była światowym liderem w dziedzinie technologii jądrowej i może znowu nim zostać. Jak dodała, prace nad tym już trwają, bo w zeszłym roku UE:

• zmieniła zasady umożliwiające rządom państw unijnych finansowanie budowy elektrowni jądrowych oraz inwestycji w paliwa jądrowe ze środków publicznych,
• zawarła pierwsze na świecie przemysłowe porozumienie dotyczące małych reaktorów modułowych (SMR),
• przekazała z budżetu ponad 5 mld euro na badania nad syntezą jądrową, realizowane głównie w ramach projektu ITER.

Szefowa KE zapowiedziała też, że Komisja stworzy gwarancje w wysokości 200 mln euro na wsparcie prywatnych inwestycji w SMR.

Nasz cel jest prosty. Chcemy, aby ta nowa technologia była gotowa do użytku w Europie na początku lat 30. XXI wieku, tak aby mogła odgrywać kluczową rolę obok tradycyjnych reaktorów jądrowych - powiedziała von der Leyen.

W ramach nowej unijnej strategii zaproponowane zostaną trzy zestawy środków.

• Po pierwsze: piaskownice regulacyjne, które umożliwią przedsiębiorstwom testowanie technologii.
• Po drugie: wzmocnienie inwestycji, czyli wspomniane 200 mln euro gwarancji, aby wesprzeć prywatne inwestycje w technologie jądrowe. Pieniądze mają pochodzić z ETS.
• Po trzecie: wzmocnienie współpracy między państwami członkowskimi, w tym w zakresie ujednolicenia przepisów i przyspieszenia wydawania zezwoleń.

- Firmy z państw członkowskich i zaufani partnerzy również powinni połączyć siły. Mogłyby one na przykład wspólnie inwestować w badania, obiekty testowe i tworzenie europejskich łańcuchów wartości dla paliw jądrowych - mówiła we wtorek von der Leyen.

Dodała, że ambicje UE w zakresie energii jądrowej wykraczają poza SMR, bo Unia ma wzmocnić "szeroko pojęty ekosystem jądrowy - od paliwa po technologie, od łańcuchów dostaw po umiejętności".

Źródło: PAP