Drugi próg podatkowy zatacza coraz szersze kręgi. Dla niektórych to bolesne zaskoczenie

Wejście w drugi próg podatkowy zaczyna się już przy wynagrodzeniu wynoszącym około 12 tys. zł brutto miesięcznie. Wyższy podatek płaci się od nadwyżki dochodu powyżej 120 tys. zł rocznie, a więc im wyższe dochody, które przekraczają ten próg, tym szybciej zaczyna się płacić 32 proc.

W praktyce oznacza to realny spadek pensji "na rękę". Przy wynagrodzeniu brutto 13 tys. zł pensja netto w grudniu spada nawet o 2 tys. zł miesięcznie, mimo że kwota brutto pozostaje taka sama. Dla osoby zarabiającej 15 tys. zł brutto rozrzut między wypłatą w styczniu a grudniu czy listopadzie wynosi ponad 2,5 tys. zł. Jeszcze bardziej jest to widoczne przy wyższych dochodach.

Z powodu inflacji, a co za tym idzie wzrostu płacy nominalnej, coraz więcej osób wpada w drugi próg podatkowy, często zupełnie nieświadomie. Wielu pracowników dopiero w listopadzie i grudniu zauważa gwałtowny spadek wypłat, co wywołuje zdziwienie i frustrację. Skala tego zjawiska systematycznie rośnie, ponieważ próg podatkowy od 2022 r. nie jest waloryzowany.

Dane pokazują wyraźny trend:

• w 2022 r. próg podatkowy przekroczyło 700 tys. podatników, czyli 3 proc. wszystkich rozliczających się według skali,
• w 2023 r. było to już 5 proc. i 1,3 mln podatników,
• w 2024 r. – 8 proc. i ok 2 mln podatników.

Szacuje się, że w 2025 r. liczba ta przekroczy 10 proc. i obejmie około 2,5 mln osób.

Równolegle wyraźnie rośnie liczba osób osiągających dochody na podstawie kontraktów, w ramach prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej, które są opodatkowane w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Przedsiębiorcy bowiem, zamiast skali podatkowej mogą wybrać inne formy opodatkowania, w tym 19-procentowy podatek liniowy i coraz popularniejszy ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Stawki ryczałtu mieszczą się w przedziale od 2 proc. do 17 proc., przy czym najczęściej stosowane to 14 proc. (stosowane m.in. przez lekarzy, czy doradców w zakresie zarządzania, czy specjalistycznego projektowania), 12 proc. (np. przez programistów, twórców gier, specjalistów IT) oraz 8,5 proc. dla różnych usług nieobjętych innymi stawkami.

Popularność ryczałtu potwierdzają dane za 2024 rok. Podatnicy korzystający z tej formy opodatkowania złożyli ponad 2 mln zeznań, czyli o 112 tys. więcej niż w 2023 roku. Ponad 1 mln deklaracji złożyli podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, z czego:

• 350 tys. osób rozliczało się stawką 8,5 proc.,
• 118 tys. podatników - stawką 12 proc.,
• 100 tys. podatników - stawką 14 proc.,
• 52 tys. podatników - stawką 15 proc.

Przy czym na różnice w realnym wynagrodzeniu wpływa nie tylko forma opodatkowania. Istotne są także różnice w wysokości składki zdrowotnej oraz składek ZUS. Wszystkie to sprawia, że forma zatrudnienia, w ramach umowy o pracę lub jako przedsiębiorca – w istotny sposób wpływa na stan portfela.

Różnice między kwotą na rękę przy wynagrodzeniu 13 tys. miesięcznie wynoszą prawie 1,5 tys. zł miesięcznie/ 17,5 tys. zł rocznie. Przy wynagrodzeniu 30 tys. zł miesięcznie to już 6,4 tys. zł miesięcznie / prawie 77 tys. zł rocznie.

Wyliczenia porównujące umowę o pracę z opodatkowaniem w ramach B2B (na ryczałcie) przedstawia poniższa tabela.

Małgorzata Samborska, doradca podatkowy