Jak dzielone są fundusze z polityki spójności?

Marcin Walków
Polska to największy beneficjent polityki spójności UEPolska to największy beneficjent polityki spójności UE
Źródło zdjęć: © Adobe Stock

Polska pozostaje największym beneficjentem polityki spójności Unii Europejskiej. Tylko na lata 2021-2027 nasz kraj wynegocjował 76 mld euro. Jak Bruksela dzieli te gigantyczne pieniądze i dlaczego największa pula trafia nad Wisłę? Wyjaśniamy.

Projekt Spójność
Projekt Spójność © Wirtualna Polska

Polityka spójności to jeden z najważniejszych filarów unijnego budżetu, odpowiadający za ponad 30 proc. wszystkich wydatków Unii Europejskiej. Za zadanie ma wyrównywanie różnic gospodarczych i społecznych między regionami Europy.

Reguła 90 proc. w polityce spójności

Kluczem do zrozumienia, dlaczego to Polska dysponuje największą kopertą finansową w UE, są sztywne kryteria podziału funduszy. Bruksela opiera się tu na twardych danych makroekonomicznych. W kontekście polityki spójności najważniejszym wskaźnikiem jest dochód narodowy brutto (DNB) per capita, czyli w przeliczeniu na jednego mieszkańca.

Reguła jest prosta: głównym kryterium kwalifikacji do Funduszu Spójności jest dochód narodowy brutto na mieszkańca, który nie może przekraczać 90 proc. średniej unijnej.


DLA CIEBIE
Finanse firmy pod kontrolą. Nawyki, które ułatwiają biznes

Dlaczego Polska?

Polska, pomimo dynamicznego wzrostu gospodarczego wypracowanego w ostatnich latach, wciąż spełnia ten warunek. Co więcej, jak pisaliśmy w Money.pl, szczegółowe zasady i tzw. reguła 90 proc. sprawiają, że w grupie 15 uprawnionych państw jesteśmy po prostu krajem największym pod względem liczby ludności i powierzchni. To automatycznie przekłada się na proporcjonalnie większą alokację funduszy.

Pula 76 mld euro z perspektywy finansowej na lata 2021–2027 została podzielona na dwa główne strumienie:

  • programy krajowe (ok. 60 proc. środków),
  • programy regionalne (ok. 40 proc.), którymi zarządzają marszałkowie poszczególnych województw.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej wyjaśnia, że algorytmy alokacji regionalnej biorą pod uwagę liczbę ludności oraz PKB per capita danego województwa.

Przykładowo, województwo śląskie otrzymało w tej perspektywie aż 5,14 mld euro, ze względu na wyzwania związane z transformacją energetyczną regionu w kontekście przygotowań do zakończenia wydobycia węgla kamiennego.

Będzie reforma?

Trwają negocjacje nowego budżetu UE na lata 2028-2034. Ostatnia propozycja cypryjskiej prezydencji zakłada, że suma środków w kasie Wspólnoty ma się zmniejszyć o 2 proc., jednak kraje, które dziś czerpią z polityki spójności, mają mieć do dyspozycji o 5 mld euro więcej.

Na stole jest propozycja, by zmienić sposób zarządzania środkami z polityki spójności. W miejsce planów regionalnych – których w przypadku Polski jest 16, po jednym dla każdego z województw – miałaby zacząć obowiązywać już tylko jedna, krajowa koperta.

Takiej propozycji sprzeciwiają się władze regionów z Polski, Niemiec, Austrii i Belgii, które wysłały list do przewodniczącej KE Ursuli von der Leyen.

Projekt Spójność - dół © Licencjodawca
Projekt Spójność - dół © Licencjodawca © Licencjodawca
Wybrane dla Ciebie