Kaczyński skomentował poziom płac w Polsce. Czy miał rację?

Prezes PiS wskazywał na pikniku partii, że rząd - zgodnie z deklaracjami - podnosił płacę minimalną, ale przy tym "prowadził politykę gospodarczą tak, żeby płace rosły". Podkreślał, że dzisiaj to już "przeszło 7 tys. zł", bazując zapewne na danych o przeciętnej płacy, która w I kwartale 2023 r. wynosiła 7124,26 zł brutto.

Następnie Jarosław Kaczyński tłumaczył, że "łatwo jest stłumić inflację", jeśli nie daje się ludziom pieniędzy i nie podwyższa płac. W swojej wypowiedzi zaznaczył, że w Polsce "płace, jeśli chodzi o siłę nabywczą, nie spadły". Biorąc pod uwagę długotrwałą, dwucyfrową inflację, wiele osób może dziwić taka ocena.

To jednak nie jest pierwszy taki głos ze strony władzy w ostatnich miesiącach. W kwietniu również prezes NBP Adam Glapiński twierdził, że "siła nabywcza wynagrodzeń jest wyższa niż przed pandemią". I podobnie jak teraz słowa Kaczyńskiego, tak wtedy wypowiedź Glapińskiego budziła zdziwienie.

Czy faktycznie więc, zgodnie ze słowami Kaczyńskiego, płace w Polsce nie spadły? To trudne do oceny przede wszystkim ze względu na to, że prezes PiS nie precyzował w swojej wypowiedzi, w jakim okresie jego zdaniem siła nabywcza płac "nie spadła". Temat ten jednak był wielokrotnie podejmowany w ostatnich miesiącach.

W kwietniu, przy okazji słów prezesa NBP, pytaliśmy o to ekspertów. Jak wskazywał wtedy główny ekonomista Pracodawców RP Kamil Sobolewski, rzeczywiście siła nabywcza płac Polaków wzrosła między 2019 a 2022 rokiem, szczególnie w odniesieniu do pracowników na pensji minimalnej. Rosła ona bowiem "zdecydowanie szybciej niż średni poziom płac w Polsce".

"Grupa osób zarabiających najniższą krajową wzrosła przy tym od 2019 roku do 2023 dwukrotnie – z 1,5 mln do ponad 3 mln. Tsunami wzrostu płacy minimalnej zabiera rokrocznie kolejne osoby. I jeśli weźmiemy te, które w 2019 roku zarabiały najniższą krajową, to ona faktycznie przeszła bardzo gwałtowny okres wzrostu nominalnych wynagrodzeń i ten wzrost był szybszy niż wzrost średnich cen, patrząc przez pryzmat koszyka konsumpcyjnego" – tłumaczył nam Kamil Sobolewski, główny ekonomista Pracodawców RP.

Sobolewski zaznaczał wówczas, że jednak inaczej wygląda sytuacja osób, które nie zarabiają minimalnej pensji i mierzą się ze stagnacją płac, a w ostatnich miesiącach nawet z ich realnym spadkiem. Jeśli bowiem ich pensje stały w miejscu, a inflacja była dwucyfrowa, to siła nabywcza ich wynagrodzenia spadała. Według Sobolewskiego, ucierpiała m.in. klasa średnia, na skutek np. wzrostu rat kredytów, które nie są ujęte "z dużą wagą" w inflacji konsumenckiej.

Tym samym osoby zarabiające pomiędzy 5-10 tys. zł brutto mogły odczuć pogorszenie się standardu życia. Sobolewski tłumaczył, że w efekcie w wypowiedzi Adama Glapińskiego - o tym, iż siła nabywcza płac nie spadła - było "ziarno prawdy", ale dotyczące głównie osób zarabiających mniej niż 5 tys. zł brutto.

Takich osób w kwietniu było ok. 7 mln w całej Polsce, na 14 mln osób na etatach. Dlatego główny ekonomista Pracodawców RP zwraca uwagę, że osoby zarabiające między 5 a 10 tys. zł brutto odczuły pogorszenie się standardu swojego życia.

Jednocześnie, w samym 2022 r., jak szacował analityk Polskiego Instytutu Ekonomicznego Sebastian Sajnóg, siła nabywcza wynagrodzeń spadła o 2,1 proc. "Oznacza to, że zamożność konsumentów spadła najmocniej od 1990 r." - komentował Sajnóg. Co więcej, stało się tak, pomimo, iż w 2022 r. wynagrodzenia rosły najszybciej od 23 lat. Było to jednak tempo zbyt niskie, by zrekompensować wzrost inflacji.

Co więcej, w lutym 2023 r. ponad połowa gospodarstw domowych wskazywała, że ich sytuacja finansowa się pogorszyła w 2022 r. - mimo podwyżek płac. Według ówczesnych prognoz, szansa na realny wzrost poziomów wynagrodzeń zaistnieje dopiero pod koniec 2023 r.

Również w najnowszych danych Polacy nie odczuwają poprawy sytuacji finansowej. Przypomnijmy, że inflacja w czerwcu wyniosła 11,5 proc. Według badań UCE Research i SYNO Poland dla "Rzeczpospolitej", opublikowanych w lipcu 2023 r., wynika, że blisko 76,9 proc. Polaków bezpośrednio nie zauważa lub nie odczuwa faktu, że inflacja spowalnia. 43,2 proc. z nich mówi to w sposób zdecydowanych. Natomiast 33,7 proc. jest raczej pewna.