Specustawa ukraińska do wygaszenia. Jest decyzja Sejmu

Sejm uchwalił przepisy porządkujące system wsparcia dla obywateli Ukrainy i integrujące go z ogólnymi regułami ochrony czasowej. Za ustawą z poprawkami głosowało 232 posłów, przeciw było 23, a 175 wstrzymało się od głosu. Nie uzyskał poparcia wniosek Konfederacji Korony Polskiej o odrzucenie projektu.

Przyjęte poprawki Koalicji Obywatelskiej mają charakter doprecyzowujący i legislacyjny. Jedna z nich porządkuje zasady powierzania pracy cudzoziemcom: obywatel Ukrainy legalnie przebywający w Polsce będzie mógł podjąć pracę na zasadach jak beneficjent ochrony czasowej, bez konieczności uzyskania zezwolenia. Podmiot zatrudniający ma obowiązek powiadomić właściwy organ w trybie przewidzianym dla ochrony czasowej.

Ustawa wygasza osobny system z 2022 r., ale kluczowe jej założenia przechodzą do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Przepisy przedłużają legalność pobytu osobom uciekającym przed wojną oraz tym, którym wydłużono dokumenty w związku z agresją – do 4 marca 2027 r. W tym okresie będzie można złożyć wniosek o legalny pobyt.

Do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony trafią regulacje dotyczące PESEL UKR jako potwierdzenia legalnego pobytu. Papierowe zaświadczenia szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zastąpi elektroniczna karta DIIA, a tożsamość i pobyt będzie można potwierdzać przez aplikację mObywatel.

Przyjęta w piątek ustawa wprowadza 30-dniowy termin na uzyskanie PESEL UKR od dnia wjazdu. Niezłożenie wniosku spowoduje wygaśnięcie ochrony czasowej; brak rejestracji zostanie uznany za dorozumianą rezygnację z tej ochrony.

Ograniczone zostaną świadczenia socjalne oferowane przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Opieka zdrowotna obejmie małoletnich, osoby pracujące, ofiary tortur i gwałtu oraz szczególnie wrażliwe grupy mieszkające w zbiorowych ośrodkach. Osoby niepracujące mają otrzymać opiekę medyczną w takim samym zakresie, jak inni niepracujący cudzoziemcy w Polsce.

Pomoc w zakresie zakwaterowania i wyżywienia zostanie utrzymana wyłącznie dla grup szczególnie wrażliwych, których przeniesienie do standardowych rozwiązań w systemie polskim wiązałoby się z niewspółmiernie wysokimi kosztami. Doprecyzowano finansowanie zbiorowego zakwaterowania – zadania te mają być pokrywane przez wojewodę z rezerwy celowej.

Przeniesione zostaną również zasady dostępu do opieki medycznej oraz możliwość przekazywania przez ZUS danych o osobach pracujących, wraz z regułami prowadzenia postępowań wobec osób objętych ochroną czasową.

Ustawa zawiera też mechanizmy wygaszające rozwiązania nadzwyczajne. Chodzi m.in. o rozliczenie Funduszu Pomocy, utrzymanie zobowiązań wynikających z obligacji BGK, regulacje umowy między Ministerstwem Finansów a BGK, kontynuację wypłat świadczeń rodzinnych oraz przedłużenie ważności wiz i dokumentów do 4 marca 2027 r. zgodnie z decyzją Rady UE.

Do końca bieżącego roku szkolnego utrzymane będzie finansowanie dodatkowych zadań w szkołach: bezpłatny transport, pomoc materialna, oddziały przygotowawcze, dodatkowe lekcje języka polskiego, wyższe limity godzin ponadwymiarowych dla nauczycieli oraz brak wymogu urzędowego potwierdzenia znajomości języka polskiego dla pomocy nauczyciela i asystentów międzykulturowych. Potem system wraca do standardowych zasad.

Ustawa co do zasady zacznie obowiązywać 5 marca 2026 r. Część rozwiązań została zaprojektowana tak, aby zapewnić płynne przejście od systemu nadzwyczajnego do wspólnego systemu ochrony czasowej dla cudzoziemców.

źródło: PAP