Wypchną ciężarówki z Dieslem z dróg? Pomóc mają "zielone" korytarze przecinające Europę

Planowany w Unii Europejskiej tzw. zakaz samochodów spalinowych od 2035 r. ma objąć pojazdy osobowe. Jednak trwają prace nad nowymi normami emisji spalin również dla pojazdów ciężarowych, tak aby także sektor ciężkiego transportu "zmobilizować" do przejścia na zeroemisyjność. Jednym ze sposobów dekarbonizacji są ciężarówki i autobusy zasilane wodorem zamiast oleju napędowego.

- W Chinach stworzono ekosystem pięciu hubów wodorowych. W tych regionach znajduje się ponad 400 stacji tankowania wodoru, jeżdżą ponad 4 tys. ciężarówek i łącznie 15 tys. pojazdów zasilanych ogniwami paliwowymi. Dzięki efektowi skali 1 kg wodoru kosztuje równowartość poniżej 5 euro. Jeśli chcemy osiągnąć to samo w Europie, musimy skupić się na infrastrukturze - podkreślił Thiebaul Paquet, wiceprezes Toyota Motor Europe. Przypomniał, że unijne rozporządzenie AFIR zakłada przyspieszenie inwestycji w stacje ładowania pojazdów elektrycznych i tankowania wodoru.

- Bardzo popieramy tę inicjatywę, ponieważ uważamy, że jest ona niezbędna, nie tylko dla zapewnienia możliwości tankowania wodorem ciężarówek, ale także dla rentowności infrastruktury. Nie pozostajemy tylko przy słowach, bo rozpoczęliśmy wymianę ciężarówek z silnikiem Diesla na kluczowych trasach logistycznych - dodał Paquet. Toyota od maja 2025 r. korzysta z TIR-ów napędzanych wodorem do dystrybucji części i akcesoriów między swoim europejskim hubem w belgijskim Diest a centrami dystrybucyjnymi dla dealerów na 44 rynkach w Europie.

Początkowo uwaga inwestycyjna w superszybkie ładowarki, które mogłyby dostarczać energię elektryczną ciężarówkom, oraz w stacje wodoru, ma się skupiać na transeuropejskiej sieci TEN-T. To kompleksowa sieć korytarzy transportowych, które mają połączyć Europę, ułatwiając transport ludzi oraz ładunków. Wytyczono dziewięć takich korytarzy, a Polskę przecinają trzy z nich.

W sieć TEN-T wpisują się też szlaki kolejowe, a także infrastruktura portów lotniczych i portów morskich. Jej budowa finansowana jest m.in. ze środków Funduszu Spójności. Do 2030 r. ma zostać ukończona sieć bazowa TEN-T, do 2040 r. rozszerzona sieć bazowa, a do 2050 r. sieć kompleksowa. W efekcie tylko w Polsce sieć TEN-T będzie miała 7900 km długości, z czego 2100 km będą stanowić autostrady.

Co do zasady wzdłuż dróg w sieci TEN-T stacja ładowania osobowych "elektryków" ma stać co 60 km, a ciężarowych - co 120 km. Maksymalna odległość między stacjami tankowania wodoru ma wynosić 200 km. Cen tel ma zostać osiągnięty już w 2031 r.

Aby ułatwić budowę sieci stacji tankowania wodoru, inwestycje takie mogą być dofinansowane z Funduszu Spójności Unii Europejskiej, m.in. poprzez Instrument "Łącząc Europę" (CEF, Connecting Europe Facility). Pierwszą edycję z budżetem 30 mln euro uruchomiono na lata 2014-2020, drugą na lata 2021-2027 - nazywaną CEF 2.

Budżet CEF 2 to łącznie 33,7 mld euro, z czego 25,8 mld euro na transport, kolejne 5,8 mld euro na energię i 2,1 mld euro na technologie cyfrowe. W latach 2021-2027 co najmniej 60 proc. środków z CEF 2 musi być przeznaczone na realizację celów klimatycznych. Oznacza to premiowanie inwestycji nie tylko w kolej, ale również w paliwa alternatywne - w tym wodór.

Przykłady? W 2024 r. kwotą 64 mln zł z programu CEF Transport – "Alternative Fuels Infrastructure Facility" dofinansowano projekt spółek z Grupy Polsat Plus, zakładający budowę kolejnych pięciu ogólnodostępnych stacji tankowania wodoru rozmieszczonych przy drogach wpisujących się w sieć TEN-T, a także instalacji do produkcji zielonego wodoru o łącznej mocy 5 MW.

Blisko 2 mln euro dofinansowania z CEF Transport otrzymał także Orlen. W ramach pierwszego etapu jego projektu w czerwcu 2024 r. oddano do użytku publiczną stację tankowania wodoru przy ul. Warszawskiej w Poznaniu. To trzy dystrybutory przeznaczone do tankowania wodorowych autobusów MPK Poznań, ale również aut osobowych i pojazdów ciężarowych wykorzystujących wodór.

CEF dofinansowuje także kolejne fazy tego programu Orlenu. Obecnie pod szyldem Orlenu działają już cztery publiczne stacje tankowania wodoru. Ostatnią otwarto we wrześniu 2025 r. we Włocławku.

- Wodór to paliwo, które daje realną szansę na dekarbonizację transportu miejskiego i ciężkiego. Dlatego chcemy włączyć go do portfolio oferowanych przez Orlen paliw alternatywnych. Uruchomienie czwartej stacji tankowania we Włocławku jest kolejnym krokiem w tym kierunku. Wybór miejsca nie jest przypadkowy, Włocławek to ważny punkt na mapie transeuropejskiej sieci transportowej - mówił Grzegorz Jóźwiak, dyrektor Biura Rozwoju Technologii Wodorowych i Paliw Syntetycznych w Orlenie, cytowany w komunikacie spółki. Do 2030 r. Orlen chce uruchomić ponad 100 stacji tankowania wodoru w Polsce, Czechach i na Słowacji.