Tak drogo nie było od lat. Historyczny rekord średniej ceny diesla w Polsce

Litr benzyny 95 kosztuje obecnie w Polsce średnio 7,14 zł po wzroście o 35 gr/l w ciągu tygodnia - tak wynika z monitoringu stacji paliw prowadzonego przez branżowy serwis e-petrol.pl. Jednak to wzrost ceny oleju napędowego robi największe wrażenie. Cena diesla w ciągu siedmiu dni wzrosła średnio o 93 gr na litrze. Dziś litr oleju napędowego kosztuje średnio 8,69 zł.

– To historyczny rekord średniej ceny diesla w Polsce – mówi money.pl dr Jakub Bogucki, ekspert rynku paliw z e-petrol.pl. Wylicza, że dotychczas najwyższą średnią ceną tego paliwa było 8,08 zł za litr. Ten rekord padł 19 października 2022 r., podczas kryzysu energetycznego wywołanego inwazją Rosji na Ukrainę.

Analitycy rynku paliw spodziewali się, że "psychologiczna granica" 8 zł za litr w skali kraju może pęknąć już w ubiegłym tygodniu. Wówczas jednak efekt ten został opóźniony przez decyzje Orlenu, największego gracza na polskim rynku paliw – tak w hurcie, jak i w detalu. Przyczyniła się do tego niemal całkowita rezygnacja koncernu z marży i promocje na tankowanie, wprowadzone także przez inne sieci.

Jednak miniony weekend i ultimatum Donalda Trumpa postawione Iranowi doprowadziły do kolejnego skoku cen ropy, w ślad za którym podskoczyły ceny paliw gotowych na rynku hurtowym. W efekcie już na początku tego tygodnia 8 zł za litr diesla przestało być wyjątkiem, a stało się nowym standardem na stacjach paliw.

Średnia cena 8,69 zł za litr diesla oznacza, że są miejsca, gdzie można go zatankować za 8,20-8,30 zł, jak i takie, gdzie jego cena bliższa jest 9 zł za litr. Podążanie ceny oleju napędowego w tym kierunku prognozowali w poniedziałek eksperci.

– Nie powiem, że to niemożliwe. Zwłaszcza po weekendowym ruchu Orlenu, który podniósł ceny hurtowe o ponad 500 zł na metr sześc., to 9 zł za litr oleju napędowego pojawia się na horyzoncie. Są stacje paliw, gdzie już dziś ON kosztuje 8,60 zł, więc niewiele trzeba, żeby perspektywa 9 i 10 zł za litr zaczęła się przybliżać – mówił money.pl Jakub Bogucki dwa dni temu.

Jednak we wtorek i w środę Orlen wykonał dwa ruchy, które mogą złagodzić tempo i skalę podwyżek cen paliw na stacjach w Polsce. We wtorek koncern obniżył cenę hurtową benzyny 95 o 45 zł za metr sześcienny (czyli około 1000 litrów), a oleju napędowego o 87 zł. W środę obniżył cenę benzyny o kolejne 30 zł, a oleju napędowego o 118 zł za metr sześcienny.

Rząd dotychczas nie zdecydował się na ingerencję w sytuację na rynku paliw poprzez uwolnienie rezerw strategicznych, obniżkę podatku VAT lub akcyzy. Na razie próbuje stabilizować sytuację "rękami" Orlenu i jego działaniami w zakresie rezygnacji z marży i obniżki ceny hurtowej.

W piątek wieczorem premier Donald Tusk powiedział, że decyzję o obniżeniu podatku VAT na paliwa "trzyma w rezerwie cały czas". – Ja muszę być bardzo czujny. Nie wiemy, co się wydarzy za pięć dni i za dwa tygodnie. I dlatego te stosunkowo skromne narzędzia działania, czyli to, co można zrobić z marżą, akcyzą, podatkiem VAT, musimy zachować na tę najczarniejszą godzinę, bo ona, niestety, może lada chwila nastąpić – stwierdził szef rządu w TVN24.

Eksperci rynku paliw pytani przez nas o to, czy już czas na bardziej zdecydowany ruch, oceniali, że rząd jeszcze się wstrzyma. Zwracali również uwagę, że obniżka VAT przyniesie ulgę kierowcom indywidualnym, zaś akcyzy – przedsiębiorcom. Jeśli wzrosty cen paliw będą długotrwałe, znajdą odzwierciedlenie w podwyżkach cen wielu produktów i usług. Te zaś mogą podbić tegoroczną inflację.

– Obniżka akcyzy to jest prosta sprawa. W Unii Europejskiej obowiązują limity, do których można akcyzę na paliwo obniżyć. To przełożyłoby się na obniżkę o 29 gr netto na litrze benzyny i diesla. Gdyby VAT spadł do 8 proc. przy obecnym poziomie cen, to diesel byłby tańszy o 1,4 zł brutto – wyliczał we wtorek Rafał Zywert, ekspert rynku paliw z firmy Reflex, w rozmowie z money.pl.

Jego zdaniem rząd może wstrzymać się z takim działaniem do czasu, gdyby rzeczywiście ceny paliw podskoczyły do 10 zł za litr diesla, bo wówczas skutek obniżki podatku VAT byłby bardziej odczuwalny w portfelach.

– Uważam, że to jeszcze nie jest moment na takie działania. Przy dalszych wzrostach cen byłaby to tylko chwilowa ulga. Myślę, że rząd może się obawiać widma dwucyfrowych cen na stacjach paliw i temu będzie chciał przeciwdziałać – ocenił ekspert.

Marcin Walków, dziennikarz i wydawca money.pl