Polacy nie gęsi, swoje AI mają. "Narzędzie na trudne czasy"

"Biznes Klasa" to program money.pl dostępny na YouTube. Szef redakcji Łukasz Kijek prowadzi w nim rozmowy z przedsiębiorcami - o ich życiu, biznesie, zarobkach i wielu innych sprawach. Gościem ostatniego odcinka był Sebastian Kondracki, współtwórca Bielik AI, prezes Fundacji Spichlerz.

W czasach, gdy prym w rozwoju sztucznej inteligencji wiodą giganci technologiczni, w Polsce powstał projekt inny niż wszystkie. Bielik AI - duży model językowy wyszkolony głównie na danych w języku polskim - został zbudowany nie w Dolinie Krzemowej, oddolnie, w ramach działań Fundacji Spichlerz. - Nie sądzę, że powstanie w Polsce drugi OpenAI, ale dzięki Bielik AI może powstać dużo zwinnych, sprytnych firm, które zrobią swoje i w niszy będą globalnym liderem - mówi Sebastian Kondracki, współtwórca Bielika.

Wyróżnikiem Bielika jest jego narodowe zakorzenienie i możliwość uniezależnienia się od tzw. bigtechów. Aż 90 proc. danych treningowych stanowią teksty w języku polskim. Dla porównania, w globalnych modelach ten udział sięga ledwie 8 proc. Efekt? Model rozumie język potoczny, emocjonalny, a nawet mowę z błędami. - Mówisz "chleb i margaryna", a model wie, że chodzi o ciężką sytuację ekonomiczną - tłumaczy Kondracki.

Ale Bielik to nie tylko lepsze zrozumienie polskiego kontekstu. To także realna odpowiedź na problemy związane z przetwarzaniem danych. W przeciwieństwie do chmurowych modeli takich jak GPT, Bielika można uruchomić lokalnie, całkowicie offline. - Nie interesuje nas nic, on nigdzie nic nie wyśle, nigdzie nic nie przetworzy na zewnętrznych serwerach - tłumaczy Kondracki. To kluczowe przy pracy z danymi wrażliwymi, np. w sektorze zdrowia, bankowości czy administracji.

Model liczy 11 miliardów parametrów - stosunkowo mało w porównaniu z gigantami pokroju GPT-3.5, ale wystarczająco dużo, by skutecznie przetwarzać język i działać na jednej karcie graficznej. - To jak z samochodami - nie zawsze potrzebujesz limuzyny, czasem wystarczy zwinna furgonetka do zadań specjalnych - wyjaśnia obrazowo Kondracki.

Dzięki otwartej licencji, Bielik jest darmowy nawet do zastosowań komercyjnych. To, co kosztuje, to sprzęt - czyli GPU - ale już samo korzystanie z modelu nie generuje kosztów tokenowych, które w przypadku globalnych rozwiązań mogą sięgać tysięcy dolarów miesięcznie. - Każdą dokumentację, log czy transakcję można "dobielić", ile tylko karta graficzna obsłuży - mówi Kondracki.

Ambicje twórców Bielika sięgają także poza granice Polski.

Polacy kojarzą się z dobrą technologią, Bielik dobrze wymawia się po niemiecku, to stwierdziliśmy, że stworzymy projekt "Der Bielik". Teraz mamy taki oddzielny zespół natywnych Niemców, którzy właśnie bardzo mocno przygotowują testy Bielika w języku niemieckim, ale już pod kątem właśnie kulturowych, różnic między niemieckim z różnych landów, czy też pomiędzy Austrią a Niemcami, Szwajcarią. Chcemy troszeczkę mocniej zająć się tym językiem niemieckim - zdradza Kondracki.

Dodatkowo polski model językowy (LLM) stworzony przez grupę pasjonatów pracujących głównie weekendami i po godzinach, trafi do jednego z najpopularniejszych systemów AI na świecie - Perplexity. Zapowiedział to CEO Nvidii Jensen Huang. Nvidia, pierwsza spółka na świecie z wyceną powyżej 4 bilionów dolarów i SpeakLeash podpisały też list intencyjny dotyczący współpracy. - Już trenujemy model wnioskujący (z ang. reasoning - przyp. red.), trenujemy też model multimodalny. Nawet Niemcy nie są tak zaawansowani w swoich pracach - wskazuje Sebastian Kondracki.

Projekt już dziś znajduje zastosowanie w praktyce. Testy przeprowadził m.in. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gdzie Bielik okazał się najlepszym rozwiązaniem. Korzystają z niego także banki - w tym do anonimizowania danych przesyłanych do zewnętrznych modeli, a także upraszczania komunikacji z klientem. Z Bielika korzystano również podczas polskiej prezydencji w UE, a nawet w eksperymentalnym projekcie związanym z Międzynarodową Stacją Kosmiczną.

Choć Fundacja Spichlerz nie działa dla zysku, to model biznesowy wokół Bielika zaczyna się klarować. - Chcemy iść drogą Linuxa - oddolnie, z pomocą społeczności i sponsorów, ale z otwartym kodem i licencją. Na tej bazie mogą powstawać tysiące komercyjnych rozwiązań - ocenia Kondracki. Marzeniem zespołu jest, by w Polsce rozwijały się specjalizowane modele dla poszczególnych branż - od medycyny po media.

W tym duchu powstał projekt Obywatel Bielik - obywatelska inicjatywa mająca na celu zbieranie zdjęć polskich potraw, zabytków czy przyrody, które posłużą do stworzenia pierwszego polskiego modelu multimodalnego. - Nie potrzebujemy zdjęć artystycznych, potrzebujemy polskich - podkreśla Kondracki.

Choć Fundacja nie korzysta z finansowania rządowego, współpracuje z instytucjami publicznymi, m.in. w zakresie danych, wdrożeń i edukacji. - Chcę mieć na plecach wiele marek, ale żeby nikt nie mówił mi, jak trenować - zastrzega Kondracki, porównując sytuację do niezależnych sportowców.

Dziś Bielik to efekt pracy wolontariuszy, realizowany po godzinach. - Myślę, że w tym modelu ta karma wraca - mówi współtwórca. I dodaje: - Bielik to archiwum języka, ale też narzędzie, które zostanie z nami na trudne czasy.

W poprzednich odcinkach "Biznes Klasy" Łukasz Kijek rozmawiał z:

• Adamem Ringerem, byłym prezesem Green Caffe Nero;
• Maciejem Pankiem, prezesem firmy Panek;
• Władysławem Grochowskim z Grupy Arche;
• prof. Andrzejem Blikle, cukiernikiem i przedsiębiorcą;
• Darią Abramowicz, psychologiem biznesu, która współpracuje m.in. z Igą Świątek;
• Henryką Bochniarz, założycielką Lewiatana;
• Dawidem Zielińskim, prezesem Columbus Energy;
• Jackiem Santorskim, psychologiem biznesu i przedsiębiorcą;
• Tomaszem Karolakiem, aktorem i założycielem teatru IMKA;
• Piotrem Voelkelem, założycielem VOX Meble i Uniwersytetu SWPS;
• Jakubem Tepperem, restauratorem z Poznania;
• Wojciechem Janickim, dyrektorem Instytutu Geografii Społeczno­‑Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie;
• Marianem Owerko, współzałożycielem Bakallandu;
• Marcinem Piątkowskim, profesorem Akademii Leona Koźmińskiego, autorem bestsellera "Złoty Wiek";
• Maciejem Wilkiem, dyrektorem operacyjnym Flair Airlines;
• Robertem Michalskim, założycielem Stradale Classics;
• Maciejem Oleksowiczem, prezesem Inter Cars;
• Jakubem Dwernickim, założycielem cyber_Folks i Vercom;
• Robertem Dobrzyckim, założycielem i prezesem Panattoni Europe i India;
• prof. Grzegorzem Mazurkiem, rektorem Akademii Leona Koźmińskiego;
• Dawidem Jakubowiczem, prezesem Kulczyk Investments;
• Marcinem Ochnikiem, prezes firmy Ochnik;
• Marcinem Ziopają, prezesem Zio-Max;
• Aliną Sztoch, prezeską Kubota;
• Karolem Okrasą, szefem kuchni w Platter by Karol Okrasa;
• Krzysztofem Domareckim, założycielem Grupy Selena;
• Jarosławem Szanajcą, prezesem Dom Development;
• Piotrem Fusem, współzałożycielem Grupy Auto Fus;
• Cezarym Kozaneckim, prezesem i założycielem Synektik;
• Bartłomiejem Walaszczykiem, założycielem Cars Collection;
• Pawłem Jarskim, prezesem Grupy Elemental;
• Tomaszem Salskim, współzałożycielem Grupy Klepsydra;
• Prof. Andrzejem Koźmińskim, twórca Akademii Leona Koźmińskiego;
• Martą Półtorak, współzałożycielką i prezeską Marma Polskie Folie;
• Adamem Sikorskim, prezesem Grupy Unimot;
• Kamilem Makulą, prezesem Superauto.pl;
• Marcinem Kubrakiem, współzałożycielem Enter Air;
• Jarosławem Królewskim, założycielem Synerise;
• Jarosławem Bienieckim, założycielem Runmageddonu;
• Stefanem Batorym, założycielem i prezesem Booksy;
• Piotrem Mikrutem, prezesem Grupy Śnieżka;
• Pawłem Kisielem, prezesem Grupy Atlas;
• Tomaszem Jagiełłą, prezesem Heliosa;
• Przemkiem Żebrowskim, współzałożycielem K2 Internet;
• Ryszardem Florkiem, prezesem Fakro;
• Michałem Kozakiem, prezesem Hotelu Arłamów;
• Dominiką Żak, współzałożycielką Dee Zee;
• Mateuszem Matulą, prezesem i współzałożycielem Kodano;
• Agnieszką Czajką, general managerem OTOMOTO;
• Michałem Sadowskim, założycielem Brand24;
• Wojciechem Morawskim, współzałożycielem Atlantica;
• Wojciechem Buczkowskim, prezesem Komputronika;
• Jakubem Swadźbą, prezesem i współzałożycielem Diagnostyki;
• Dariuszem Mioduskim, prezesem i właścicielem Legii Warszawa;
• Rafałem Sonikiem, prezesem Gemini Holding;
• Pawłem Wróblem, prezesem spółki NTFY;
• Zenonem Daniłowskim, prezesem Makaronów Polskich;
• Piotrem Nowosielskim, założycielem i prezes RocketJobs.pl i Just Join IT;
• Krzysztofem Pawińskim, prezesem Grupy Maspex;
• Mateuszem Dróżdżem, prezesem Cracovii;
• Igorem Klają, założycielem OTCF, twórcą marki 4F;
• Ewaldem Rabenem, prezesem Grupy Raben;
• Rafałem Modrzewskim, prezesem ICEYE;
• Przemkiem Benem Pączkiem, prezesem Nevomo;
• Krzysztofem Oleksowiczem, założycielem Inter Cars;
• Zbigniewem Jakubasem, właścicielem GK Multico;
• Martinem Lewandowskim, współzałożycielem KSW;
• Wojciechem Ćmikiewiczem, dyrektorem zarządzającym Vorwerk Polska;
• Lechem Kaniukiem, współzałożycielem SunRoof;
• Dariuszem Grzeszczakiem, prezesem i współzałożycielem Erbudu;
• Patrycją Strzelecką, współzałożycielką CashDirector;
• Konradem Howardem, współzałożycielem Booksy;
• Grzegorzem Broną, prezesem Creotech Instruments;
• Piotrem Baupre, założycielem Neo Energy Group;
• Jackiem Rutkowskim, współzałożycielem Amiki i właścicielem Lecha Poznań,
• Wiktorem Schmidtem, współzałożycielem Netguru,
• Marią Kwiatkiewicz, współzałożycielką YES,
• Robertem Podlesiem, założycielem COBI,
• Dariuszem Gałęzewskim, współzałożycielem Oshee,
• Rafałem Brzoską, założycielem InPostu,
• Rafałem Bugyi, prezesem Trumpf Hüttinger.