UE uderzy w "świętość" Amerykanów? Podatek cyfrowy w odwecie za cła Trumpa

Prezydent USA nie ustaje w działaniach prowadzących do aneksji Grenlandii, czemu otwarcie sprzeciwiła się już część europejskich przywódców. Dlatego Biały Dom zapowiada nałożenie 10-proc. ceł na wybrane państwa: Danię, Norwegię, Szwecję, Francję, Holandię, Finlandię i Wlk. Brytanię. Ponadto Trump zapowiedział wdrożenie 200 proc. ceł na francuskie wina i szampany, jeśli Emmanuel Macron nie przystąpi do jego Rady Pokoju, do której Republikanin zaprosił m.in. Władimira Putina i Alaksandra Łukaszenkę.

Francja oraz Niemcy mówią o użyciu "handlowej bazooki" (instrument antyprzymusowy ACI - Anti-Coercion Instrument) wobec USA, jeśli Trump będzie wymuszać na państwach UE zgodę na przejęcie Grenlandii. Jak tłumaczyliśmy w money.pl, w ramach tego instrumentu UE może sama wprowadzić cła, ale nakładać też podatki. Te nałożone na amerykańskich gigantów cyfrowych zabolałyby Biały Dom.

Najmocniejszym argumentem wobec amerykanów pozostaje podatek cyfrowy. Ich reakcja w tej sprawie jest nawet bardziej przesadna niż ewentualne ekonomiczne koszty, jakie by ponieśli. Jednak oni uważają, że to jest ich świętość, i nigdy się na to nie zgodzą - tłumaczy nam anonimowo jeden z urzędników.

Amerykański punkt widzenia przedstawił w marcu 2025 r. ówczesny nominat, a obecnie ambasador Thomas Rose, który ostrzegł Polskę, żeby nie wprowadzać podatku cyfrowego. Zapowiedział, że Trump rozważy działania odwetowe "takie, jakie powinien". W ten sposób amerykański dyplomata odniósł się do prac nad projektem wprowadzenia podatku cyfrowego. Ministerstwo Cyfryzacji zakłada, że podatek miałby obejmować firmy o globalnych przychodach przekraczających 750 mln euro - przede wszystkim Google czy Meta. Stawka podatku dochodowego wyniosłaby 3 proc. skonsolidowanych przychodów, co do 2030 r. dałoby dodatkowe 3 mld zł do budżetu państwa.

Przypomnijmy, że według dostępnych danych, spółka Google Poland osiągnęła w 2024 r. w Polsce 1,53 mld zł przychodów i miała 45,1 mln zł tzw. zobowiązania bieżącego podatku dochodowego, a Facebook - 1,82 mld zł przychodów i zaledwie 9,6 mln zł bieżącego zobowiązania podatku. Łącznie: 54,7 mln zł.

3-proc. podatek to nie jest duże obciążenie dla gigantów cyfrowych. Nie doprowadzi to do ograniczeń inwestycyjnych czy utraty korzyści z rynku europejskiego - uważa Sylwia Czubkowska, dziennikarka specjalizująca się w nowych technologiach.

Piotr Mieczkowski, członek zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji dodaje, że ogólnoeuropejski podatek cyfrowy byłby istotny dla Doliny Krzemowej.

- Podatki cyfrowe są zazwyczaj naliczane od przychodu (obrotu), a nie od dochodu. To oznacza, że giganci nie mogliby uciec przed jego płaceniem poprzez kreatywną księgowość i transfer środków do Irlandii czy rajów podatkowych, co robią od lat. Płaciliby od każdej reklamy wyświetlonej europejskiemu użytkownikowi. Powinno to zresztą wyrównać szanse z krajowymi podmiotami, gdyż to dzisiaj właśnie one płacą większe podatki niż pozaeuropejscy giganci - uważa ekspert.

Podatek cyfrowy funkcjonuje m.in. w Hiszpanii (3 proc.), Francji (3 proc.), Wlk. Brytanii (2 proc.), we Włoszech (3 proc.) czy Austrii (5 proc.). W 2027 r. do listy dołączy Belgia (3 proc.). Jak wynika z danych Fundacji Instrat Hiszpanie w 2024 r. zyskali na tym podatku ok. 350 mln euro, a Francuzi prawie 800 mln euro w 2025 r.

- Ekonomiczne korzyści z tego (wprowadzenia podatku cyfrowego – przyp. red.), dla Polski, są wyraźnie mniejsze niż potencjalne koszty związane z jego wprowadzeniem, gdybyśmy weszli na jakąś ścieżkę eskalacyjną z Amerykanami. Jesteśmy w szczególnym miejscu geograficznie i historycznie, musimy o tym pamiętać. Decyzja o podatku cyfrowym to jest decyzja tylko i wyłącznie na poziomie gremialnym, najlepiej unijnym - mówi nam anonimowo ważny polityk z rządu. Jednocześnie rząd nie ma wątpliwości, że prezydent na pewno zawetowałby taki podatek.

Uruchomienie przez UE instrumentu ACI i wycelowanie nim w amerykańskich gigantów technologicznych to wyciągnięcie najcięższych dział w handlowej wojnie. Jeśli Amerykanie reagują na to "białą gorączką", to słusznie, bo to uderzenie w jeden z ostatnich bastionów absolutnej dominacji gospodarczej USA - tłumaczy Mieczkowski.

Czubkowska podkreśla, że europejskie firmy nie spełniają wymogów, które doprowadziłyby do nałożenia na nie podatku.

- To podatek projektowany pod amerykańskich graczy. To firmy zarabiające na europejskich konsumentach, a jednocześnie nic nie wkładają do wspólnego koszyka. Część podatku przerzuciłyby na konsumenta, ale ceny usług i tak rosną. Taka jest dynamika rozwoju tych firm - dopóki nie osiągną pewnej skalowalności, koszty usług są dosyć niskie, a jak osiągną skalowalność, plus rosną koszty związane z energetyką, żeby utrzymać centra danych, to pojawiają się płatności dla konsumentów. Z tym trzeba się liczyć, bo tanie i darmowe lunche już się skończyły - zauważa ekspertka.

Jednocześnie przypomina, że Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) proponowała globalną reformę w rajach podatkowych, ale USA wycofały się z niej.

- Korporacje cyfrowe wykorzystują raje podatkowe jak Irlandia, Kajmany i Malta. Nakładanie podatku nie jest w ich interesie. Dlatego były też próby wprowadzenia go na poziomie Komisji Europejskiej, ale nie było konsensusu, więc część krajów zaczęła działać indywidualnie. Ci, co nie czekali i wprowadzili ten podatek w pierwszej kadencji Trumpa, wyszli na tym najlepiej. Podatek uruchomiono, pieniądze płyną, a machiny podatkowej zatrzymać już się nie da. Polska tę szansę straciła mimo zapowiedzi Mateusza Morawieckiego. Z podatku cyfrowego miała być finansowana "piątka Kaczyńskiego" - wspomina Czubkowska.

Mieczkowski zaznacza, że Europa nie jest dla Big Techów "dodatkiem", tylko "wręcz swoistym drugim płucem".

Dla firm takich jak Meta, Google (Alphabet) czy Apple i wielu innych, Stary Kontynent generuje zazwyczaj od 20 do nawet 40 proc. ich globalnych przychodów. Mowa o dziesiątkach mld dol. rocznie. Rynek europejski jest bogaty, stabilny i przewidywalny, a to inwestorzy i akcjonariusze lubią najbardziej. Utrata rentowności w tym regionie byłaby mocnym uderzeniem w ich wyceny giełdowe - ocenia Mieczkowski.

Telewizja CNBC ocenia, że "miliarderzy mają 'nieproporcjonalnie duży' wpływ na politykę, a rządy pozwoliły superbogatym 'dominować' w mediach i mediach społecznościowych".

Od początku drugiej kadencji Trumpa w bliskim otoczeniu Republikanina nie brakuje najbogatszych ludzi świata. "Financial Times" zwraca uwagę, że Elon Musk, Tim Cook czy Jeff Bezos uczestniczyli w wystawnych kolacjach, a firmy, które miały "napięte relacje z Trumpem, zaczęły jednocześnie czerpać korzyści z ulg regulacyjnych, a w niektórych przypadkach także lukratywnych kontraktów rządowych". "FT" pisze o "transakcyjności" drugiej kadencji Trumpa.

Big Techy zarabiają na współpracy z Trumpem – przykładem jest sukces Alphabetu – cena akcji skoczyła o 66 proc. w ciągu ostatniego roku, co czyni ją drugą najcenniejszą firmą na świecie. "FT" podkreśla, że majątki tech lordów zaczęły puchnąć - Zuckerberga o kolejne 1,9 mld dol., Bezosa o 15 mld dol., a Muska o 234 mld dol.

Big Techy nie chcą płacić podatku w Europie, bo "robią to w Kalifornii". To jest brak szacunku do ich własnych konsumentów. Podatek cyfrowy to sprawiedliwość ekonomiczna i normalny mechanizm finansowania polityki fiskalnej państwa. Narracja o wstawaniu z kolan względem Big Techów pasuje Trumpowi, bo jest to narracja siły o tym, kto ma więcej do powiedzenia w polityce międzynarodowej - twierdzi Czubkowska.

Sama wzmianka o podatku cyfrowym działa na Biały Dom jak płachta na byka. Mieczkowski wskazuje, że otoczenie Trumpa odczułoby działanie UE, "choć paradoksalnie Trump często krytykuje Big Tech za 'cenzurę'".

- Jednak w jego optyce "America First", te firmy to narodowi czempioni. Są one wg niego motorem zwiększenia produktywności dzięki AI czy stoją za wzrostem indeksów giełdowych (S&P 500, Nasdaq). Uderzenie w zyski Big Techu oznacza zatem spadki na giełdzie. A nic nie drażni Trumpa bardziej niż czerwone świece na Wall Street. Trump traktuje wzrosty na giełdach jako osobisty barometr sukcesu swojej prezydentury. Podatek cyfrowy to uderzenie w portfele akcjonariuszy i wizerunek amerykańskiej gospodarki. To karta, którą może zagrać UE, żeby zmusić Waszyngton do negocjacji, nawet w tak gorącym temacie, jak Grenlandia – podsumowuje Mieczkowski.

Piotr Bera, dziennikarz money.pl