"Trzeba ciąć socjal, nie ma wyjścia", "zrewidować wydatki na obronność". Mówią, jak chcą zatrzymać dług

Stan finansów publicznych Polski był jednym z tematów V kongresu "Dialog o gospodarce", zorganizowanego w Warszawie przez Federację Przedsiębiorców Polskich. Podczas wydarzenia doszło do debaty z udziałem przedstawicieli czterech formacji politycznych: Koalicji Obywatelskiej, Lewicy, Konfederacji i Rozwoju Plus.

Wicepremier Radosław Sikorski z KO przekonywał, że poziom polskiego zadłużenia na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej nie wypada najgorzej. – Unijna średnia to plus minus 100 proc. PKB (na początku tego roku było to 82,9 proc. – red.). My, w zależności od sposobu liczenia, mamy dług w granicach 50–60 proc. PKB. Co prawda rząd PiS ukrył trochę długu w PFR i BGK, ale na tle reszty zachodniego świata nasze zadłużenie nie jest tak wielkie – ocenił minister spraw zagranicznych.

Deficyt jest duży i wiemy, z czego to wynika. Po pierwsze, ze zwiększonych nakładów na zdrowie, a po drugie, wiemy, ile w przeszłości wydawaliśmy na obronność. Dziś to 4,8 proc. PKB, a jeśli doliczymy do tego również budowę schronów, to mamy prawie 7 proc. PKB. Nieczęsto mi się zdarza zgadzać z Jarosławem Kaczyńskim, ale gdy zaciągano pożyczkę na czołgi w Korei Południowej, mówił, że lepiej być zadłużonym niż okupowanym – dodał Radosław Sikorski.

Szef polskiej dyplomacji zwracał uwagę na potrzebę zmniejszenia relacji długu do PKB. Jak tłumaczył, z obecnego poziomu zadłużenia polska gospodarka może "wyrosnąć" w ciągu najbliższych kilku lat, w czym mają nam pomóc środki europejskie.

– Poprzedni rząd, zamiast korzystać z Krajowego Planu Odbudowy, płacił gigantyczne kary Unii Europejskiej – mówił Sikorski. – Dziś mamy nie tylko KPO, ale także SAFE, który jest inwestowany w polską gospodarkę. Te inwestycje powinny się przełożyć na większy wzrost, a ten powinien z kolei doprowadzić do zmniejszenia proporcji długu do PKB – podkreślał szef MSZ.

Wicemarszałkini Senatu Magdalena Biejat odpowiedziała, że nie zgadza się na przeciwstawianie sobie wydatków na zdrowie i obronność. Zdaniem polityczki Lewicy to "fałszywy wybór", czego dowodem jest trwająca wojna w Ukrainie, gdzie ochrona zdrowia jest ważnym elementem budującym bezpieczeństwo i odporność państwa.

Musimy umieć rozpoznać, który wydatek jest jednocześnie inwestycją. Oczywiście, dużo łatwiej jest się zapożyczyć i bez rozmysłu kupić sprzęt w Korei, a dużo trudniej stworzyć mechanizmy, które spowodują, że będziemy rozwijać naszą rodzimą produkcję, która przyniesie również rozwój gospodarczy i miejsca pracy. To wymaga więcej pieniędzy, ale też więcej strategicznego myślenia – tłumaczyła polityczka.

Podzieliła się też swoją receptą na szybko narastający dług Polski. – Powinniśmy zrewidować część wydatków, w tym wydatki na obronność. W wyniku wojny w Iranie jest coraz mniej sprzętu (wojskowego) do kupienia, a nasze potrzeby są ogromne. Musimy dalej wzmacniać rozwój transportu publicznego – tutaj ogromne inwestycje w kolej zostały już poczynione. Potrzebujemy też zracjonalizować część wydatków, np. na ochronę zdrowia, ale część musimy po prostu ukrócić i musimy o tym uczciwie rozmawiać – wyliczała.

Jako przykład wskazała dotacje z budżetu państwa kierowane co roku na wsparcie dla wydobycia węgla kamiennego w polskich kopalniach. Przypomniała, że w 2025 r. było to ponad 9 mld zł. – To są pieniądze wyrzucone w błoto. Powinniśmy skończyć z subsydiowaniem górnictwa – mówiła przedstawicielka Lewicy.

Marcin Horała, b. pełnomocnik rządu PiS ds. CPK, dziś w stowarzyszeniu "Rozwój Plus", ocenił, że mamy obecnie do czynienia z "katastrofą finansów publicznych".

– Dynamika długu publicznego jest fatalna, ale jego poziom nie jest jeszcze tragiczny. Przez jakiś czas jeszcze to "uciągniemy", dopóki nie będzie załamania – komentował wicemarszałek Sejmu.

Jego zdaniem problem z wysokim zadłużeniem tkwi zupełnie gdzie indziej. – My nic w zamian za to nie osiągamy. Cały front wielkich inwestycji, który miał nas wyrwać do przodu, został skasowany, zahamowany albo opóźniony. Na 52 projekty inwestycyjne w kolejnym roku tylko trzy zostały oficjalnie skasowane, ale w przypadku ponad 20 pozostałych nie wykonano od trzech lat żadnych działań planistycznych czy projektowych – mówił Horała.

Najgorsze, co możemy zrobić, to przystać teraz na propozycje pana Mentzena: skasować trzynastą i czternastą emeryturę, ograniczyć 800 plus, czyli zabrać tlen gospodarce. Polski przedsiębiorca nagle zobaczy wtedy, że ubyła mu jedna piąta klientów, albo klienci, którzy do niego nadal przychodzą, zostawiają u niego o jedną piątą mniej pieniędzy – argumentował.

– Musimy wcisnąć gaz do dechy i wyrosnąć z tego długu, nie ma innego wyjścia. Ale każdy rok obecnie prowadzonej polityki gospodarczej powoduje, że to okienko szansy zawęża się – dodawał wicemarszałek Horała.

– My nie "wyrastamy" z długu, on naturalnie rośnie, podobnie jak deficyt – odpowiadał Sławomir Mentzen. Przekonywał, że Polska jest dzisiaj jednym z liderów pod kątem wydatków publicznych w Unii Europejskiej. W rzeczywistości zajmujemy dopiero ósme miejsce w takim zestawieniu.

– Społeczeństwo w państwie "socjalu" jest w stanie dostać dowolną ilość pieniędzy, a i tak będzie niezadowolone – przekonywał jeden z liderów Konfederacji. 

Według ostatnich prognoz ministra Domańskiego, którymi pewnie się nie chwalił na posiedzeniu rządu, mamy ustawowy próg ostrożnościowy (długu publicznego – red.), który przegonimy najdalej w 2028 r. Przy czym jest to hurraoptymistyczne założenie, bo prawdopodobnie stanie się to już w 2027 r. Wtedy kolejny budżet musi być albo bez deficytu, albo relacja długu do PKB musi spaść – mówił Mentzen.

Zdaniem posła Konfederacji Polska ma dziś ograniczone możliwości zredukowania obecnego poziomu zadłużenia. – Albo obniżymy wydatki, które mamy w tym momencie na absurdalnym poziomie, czyli trzynastka, czternastka, kryterium dochodowe w 800 plus, ograniczenie wydatków administracji publicznej, albo to wy, państwo, zapłacicie 200 mld zł więcej w podatkach – stwierdził.

– Oni będą tych pieniędzy szukać w waszych kieszeniach – przekonywał, zwracając się do obecnych na sali przedstawicieli przedsiębiorców.

– Nie ograniczymy teraz wydatków na odsetki, emerytury, ochronę zdrowia. Na wojsko może troszeczkę (ograniczymy), ale niedużo, bo kupiliśmy mnóstwo broni, która będzie bardzo droga w utrzymaniu, więc tam wydatki nie spadną, nie ma jak – dodawał. – Trzeba ciąć "socjal", nie ma absolutnie innego wyjścia – ocenił polityk.