Trzęsienie ziemi w CPK. W tle 20 mld zł i groźba opóźnień. Dziś ogłoszą prezesa

Jak dowiedział się nieoficjalnie money.pl, w piątek 30 października poznamy nazwisko nowego prezesa spółki Centralny Port Komunikacyjny. Przypomnijmy, że poprzedni został odwołany z końcem lipca. Eksperci i komentatorzy rynku lotniczego nie mają wątpliwości: osoba, która przejmie stery w spółce na rok przed wyborami parlamentarnymi, będzie miała trudne zadanie. W rozmowie z money.pl wymieniają najważniejsze zadania i decyzje do podjęcia.

– Zdecydowanie najważniejszymi wyzwaniami dla nowego prezesa lub prezeski CPK są: wybór wykonawcy i podpisanie umowy na budowę terminala, spięcie finansowania projektu (w tym przede wszystkim KDP) i, co poniekąd jest skutkiem dwóch pierwszych priorytetów, przedstawienie przekonującego i wiarygodnego harmonogramu budowy – mówi money.pl Dominik Sipiński, niezależny ekspert i analityk rynku lotniczego.

Podobnego zdania jest Adrian Furgalski, prezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR. Zwraca uwagę, że zanim nowy "sternik" spółki Centralny Port Komunikacyjny wdroży się w nowe obowiązki, zostanie już tylko kilka miesięcy do wyborów parlamentarnych.

Kwestia harmonogramu budowy Portu Polska przewija się w wypowiedziach wszystkich naszych rozmówców. Przypomnijmy, że rząd Zjednoczonej Prawicy do końca utrzymywał, że odda Centralny Port Komunikacyjny w 2028 r. Tymczasem rząd Donalda Tuska utrzymywał, że termin ten od dłuższego czasu był nierealny, ale wciąż komunikowany z powodów politycznych. W lipcu 2024 r. Tusk dał zielone światło dla budowy CPK i ogłosił nowy, urealniony harmonogram – otwarcie nowego lotniska w 2032 r. W ostatnich tygodniach wiceminister Piotr Malepszak, nowy pełnomocnik rządu ds. CPK, przekonywał, że termin ten jest nadal aktualny.

Dr Filip Czernicki i Dariusz Kuś zostali odwołani z zarządu spółki CPK z końcem lipca. – Nam potrzebni są teraz fachowcy, którzy potrafią pokierować gigantyczną inwestycją o skali wyzwań, którą nawet trudno sobie dziś wyobrazić – mówił nam wtedy Zbigniew Szafrański, przewodniczący rady nadzorczej.

Jednocześnie przesuwane było ogłaszanie kolejnych przetargów, co spółka CPK tłumaczyła m.in. brakiem wydolności branży budowlanej i chęcią uniknięcia spiętrzenia prac. Dr Damian Kaźmierczak, wiceprezes Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa mówił wtedy wprost: to bzdura.

Dziś pytany o priorytety nowego prezesa spółki CPK wskazuje na odwrócenie negatywnej narracji i udowodnienie, że prace postępują w dobrym tempie, a na drodze do realizacji nie napotkano poważniejszych przeszkód. Wskazuje też na potrzebę odbudowania dobrych relacji z zewnętrznymi interesariuszami. – By przedstawiciele spółki przestali szukać kozłów ofiarnych za własne niepowodzenia poza organizacją, na przykład w innych urzędach państwowych czy w branży budowlanej – dodaje.

Na wątek finansowania wskazuje też Adrian Furgalski. – Trzeba je zapewnić bez opowiadania, że może nam coś ekstra z Unii Europejskiej "skapnie". Musimy w przypadku inwestycji kolejowych stworzyć silne źródło finansowania krajowego, które nas uniezależni od funduszy brukselskich, jak dziś uniezależnieni są drogowcy – dodaje.

Obaj eksperci zwracają też uwagę na wąskie gardło w administracji publicznej, związane z wydawaniem decyzji środowiskowych czy pozwoleń na budowę. Jednak nie przez kolejne specustawy, ale kadrowe i finansowe wzmocnienie instytucji obarczone ciężarem procedowania i wydawania pozwoleń budowlanych i decyzji środowiskowych, a później także odbiorów, dla tego megaprojektu.

– Wspólnie z nadzorującym spółkę CPK resortem infrastruktury musi poszukać na szczeblu rządowym sposobów na rozładowanie wąskich gardeł w administracji, które od dłuższego czasu sypią piasek w tryby wszystkich programów infrastrukturalnych, w tym Portu Polska. Organizacje branżowe z pewnością będą ze wszystkich sił wspierać wszelkie inicjatywy zmierzające w tym kierunku, jednak w tym przypadku impuls do działania musi wyjść ze strony publicznej – podkreśla Kaźmierczak.

Jakub Kluziński, ekspert Instytutu Sobieskiego, oczekuje od nowego prezesa spółki CPK przedstawienia "wiarygodnego bilansu otwarcia projektu" z realistycznymi terminami i konkretnymi parametrami.

– Kiedy ukończona zostanie budowa lotniska wraz z terminalem i dworcem kolejowym, kiedy odbędą się testy ORAT (pełnoskalowe testy operacyjne lotniska przed otwarciem – red.), kiedy mogą ruszyć pierwsze regularne operacje lotnicze z nowego portu? W zakresie kolejowym oczekują przekonujących wyjaśnień kwestii parametrów planowanego pod Portem Polska dworca kolejowego, w tym liczby peronów, parametrów tunelu, przewidywanych połączeń kolejowych z różnych regionów kraju – wylicza w odpowiedzi na nasze pytanie.

Toczy się spór o parametry kolejowego dworca w CPK. Eksperci ostrzegają jednak, że próby ograniczania liczby peronów i ingerowania w projekt mogą spowodować przesunięcie harmonogramu inwestycji w Baranowie nawet o kilka lat.

Port Polska ma zostać oddany w 2032 r. Wtedy ma powstać nowe lotnisko przesiadkowe w okolicy Baranowa oraz pierwszy odcinek Kolei Dużych Prędkości z Warszawy przez Baranów do Łodzi, później rozbudowany o odcinki do Krakowa i Poznania, tworzący tzw. "Y". Budżet tej części inwestycji wynosi ponad 130 mld zł.

– Od nowego prezesa chciałbym przyspieszenia dialogu z rynkiem i podejmowania już konkretnych decyzji. Jeśli Port Polska ma być przykładem troski o polski przemysł i polskich wykonawców, to te podmioty dziś zbyt głośno narzekają, że nie są w stanie uzyskać kluczowych decyzji technicznych, które czyniłyby tę inwestycję poligonem rozwoju polskiej myśli technicznej – podsumowuje Adrian Furgalski.