dług państwa

Dług sektora finansów publicznych w tym roku sięgnie najwyższego we współczesnej historii poziomu 60 proc. PKB. Polski rząd ma jednak nie tylko zobowiązania, ale też aktywa finansowe. Dług netto, który więcej mówi o kondycji finansów państwa, jest niższy niż dług brutto i do rekordu sporo mu jeszcze brakuje. Zła wiadomość jest taka, że równie szybko rośnie.

Ministerstwo Finansów sprzedało bony skarbowe za 4,88 miliarda złotych, a rentowność wyniosła 5,448 proc. To pierwszy taki ruch rządu od początku 2020 roku.

Mamy do czynienia z "dziurą Tuska", która jest drogą prowadzącą do katastrofy - ocenili politycy PiS odnosząc się do projektu nowelizacji tegorocznego budżetu ocenili. - W dwa lata dług państwa urośnie grubo ponad 0,5 bln zł - powiedział wiceprezes PiS, były premier Mateusz Morawiecki.

Rezerwy celowe w przyszłorocznym budżecie mają wynieść 87 mld zł, w bieżącym roku ta kwota jest o 22 mld zł niższa. Po części jest to odbicie wzrostu sumy wydatków państwa - czytamy we wtorkowym "Dzienniku Gazecie Prawnej".

Nawet połowę pożyczanych pieniędzy państwo musi przeznaczyć na obsługę zadłużenia. Sytuacja staję się podbramkowa. Na tle innych krajów UE wypadamy pod tym względem fatalnie - informuje piątkowa "Rzeczpospolita".

Dług zaciągany przez fundusze pozabudżetowe będzie kosztował państwo dodatkowe kilkanaście miliardów złotych - szacuje Instytut Finansów Publicznych. Wyliczenia podaje środowa "Rzeczpospolita". Dr Sławomir Dudek, prezes IFP wskazuje w tym kontekście na dziesiąty rozdział Konstytucji RP.

Money.pl prześledził Wieloletni Plan Finansowy Państwa, sporządzony przez ekipę Donalda Tuska. Ku naszemu zaskoczeniu, nie ma w nim zapisu o podniesieniu kwoty wolnej od podatku, choć politycy zapewniają, że wywiążą się z tej obietnicy w bieżącej kadencji. Ponadto w oczy rzuca się wyraźny problem z długiem Polski.

PiS zostawia gospodarkę w stanie "do remontu". Zdaniem ekonomistów nowy rząd powinien skoncentrować się na inwestycjach i eksporcie. Przyszły rok nie będzie sprzyjał oszczędzaniu. Problemy budżetowe poddadzą koalicję próbie czasu.

Mimo że stan zagrożenia epidemicznego już jest odwołany, to jednak nie przeszkadza to w zadłużaniu się Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Puchnie też dług funduszu mającego zmodernizować naszą armię. Ministerstwo Finansów przedstawiło dane o stanie zadłużenia państwa.

Coraz większa część długu publicznego jest transferowana poza budżet m.in. do specjalnych funduszy – alarmują ekonomiści. Przedstawiciele Ministerstwa Finansów jednak zapewniają, że resort nie ma "nic do ukrycia przed opinią publiczną". Stan zadłużenia regularnie raportuje też Brukseli.

Apel o przejrzystość finansów publicznych wystosowało ponad 50 sygnatariuszy, w tym m.in. były premier Marek Belka, dwaj byli wicepremierzy i dziewięciu byłych ministrów finansów. Jak podkreślają, obecna sytuacja wymaga "przywrócenia kontroli społecznej nad zarządzaniem finansami publicznymi".

Nigdy w historii wolnej Polski nie zdarzyło się, aby rząd nie otrzymał pozytywnej opinii z wykonania budżetu. Tym razem jest inaczej. NIK nie oceniła budżetu PiS za 2022 r. pozytywnie. Co to oznacza? - To jest już prawie czerwona kartka. Opinia NIK ws. absolutorium budżetu jest uregulowana w Konstytucji - przyznał w programie "Money.pl" dr Sławomir Dudek, szef Instytutu Finansów Publicznych. - Zawsze było tak, że NIK pisała: wyrażam pozytywną opinię w przedmiocie absolutorium. Po raz pierwszy w historii tego nie ma. W opisie tej diagnozy są wypunktowane patologiczne sposoby na omijanie budżetu. Tu nie chodzi o stan finansów publicznych, a o degradację systemu finansów publicznych. Budżet jest instytucją konstytucyjną, on musi być przyjęty ustawą, ale rzą stosuje triki księgowe, by pominąć prawo. Ja to porównuje do firmy. Każda firma ma zarząd, radę nadzorczą, księgowego, zatrudnia audytora. I co roku zarząd przynosi na radę nadzorczą księgi rachunkowe, sprawozdania, które są formalnie podpisane przez księgowego, ale też jest to wszystko sprawdzane przez audytora. Jak nie ma absolutorium, to zarząd wylatuje. A my mamy sytuację, że mamy firmę na skalę całej Polski. Księgowy wybrał sobie niektóre sklepy, w niektórych powiatach i ich wyniki pokazał radzie nadzorczej. Audytor powiedział: nie, skala manipulacji jest zbyt wielka. Ale rada nadzorcza, czyli nasz Sejm, zajmie się budżetem. Taki budżet nie może dostać absolutorium, co oznacza, że rząd powinien podać się do dymisji. To jest czerwona kartka dla rządu – uważa gość Wirtualnej Polski.

- Im bardziej kryzysowa sytuacja, tym trudniej pieniądze pożyczyć i tym droższa jest pożyczka - powiedział w programie "Newsroom" WP prof. Witold Orłowski z Akademii Finansów Vistuli. – Można obligacje sprzedawać coraz drożej prywatnym inwestorom, albo sprzedać NBP, aby sfinansować dług państwa. To oznacza drukowanie pieniędzy. To prosta droga w stronę jeszcze większej, rozkręcającej się inflacji. Słyszę, że budżet państwa został konstruowany konserwatywnie. To nie chodzi o to, że ten budżet jest szczególnie ryzykowny, to jest kumulacja z wielu lat. To wina przekonania, że ze wszystko da się wyłgać, że tak długo, jak się nie przyznamy, że stan finansów jest słaby, to wszyscy będą wierzyć, że jest dobrze. To mogłoby zadziałać, gdyby rząd faktycznie miał plan, gdyby zaufanie do polityków było większe. Te opowieści o dobrym stanie finansów właśnie pękają.

Sytuacja w finansach Polski jest napięta. Rząd na gwałt szuka oszczędności, a rynek uważnie przygląda się działaniom polityków znad Wisły. Co się takiego stało? - Pachnie rokiem 2008, kiedy na głowę zwalił nam się globalny kryzys finansowy. Sytuacja bez precedensu za tej władzy - mówi w rozmowie z money.pl wysoko postawiony urzędnik Ministerstwa Finansów. - To, że narasta świadomość powagi sytuacji, to dobrze - powiedział w programie "Newsroom" WP prof. Marek Belka, były premier, były szef NBP, europoseł. - Natomiast bardzo interesujące jest jedno zdanie z wypowiedzi tego anonimowego pracownika ministerstwa, porównującego tę sytuację do roku 2008 - dodał. Belka zwrócił uwagę, że porównałby tę sytuację z rokiem 2001, kiedy był i Polska była na granicy niewypłacalności. - Bezrobocie wzrosło do 20 proc. Dziś sytuacja niewyobrażalna. W 2008 r. dzięki polityce Jacka Rostowskiego przeszliśmy przez kryzys suchą stopą i byliśmy na świecie nazywani "zieloną wyspą". Polityka makroekonomiczna dołożyła się do tego, że stopa oszczędności jest w Polsce na katastrofalnym poziomie. Nie ma środków w kraju, by ten deficyt sfinansować i dlatego trzeba wychodzić na rynki międzynarodowe. Koszt pożyczek jest wysoki, ale przede wszystkim jest obarczony ryzykiem kursowym i w zależności od wahań koszt długu rośnie niebotycznie. Sytuacja jest niedobra - zaznaczył.

Przez ostatnie kilkanaście miesięcy bardzo mocno straciły na wartości obligacje Skarbu Państwa, a w związku z wojną w Ukrainie proces ten przybrał na sile. Ich rentowności przekroczyły w poniedziałek 5,5 proc. Takiej sytuacji nie było od 2012 roku. Ministerstwo Finansów na tym straci, bo za nowy dług będzie musiało płacić więcej. Na minusie są też inwestorzy, którzy wcześniej kupowali obligacje w hurcie.

W projekcie ustawy budżetowej na rok 2022 roku rząd przewidział deficyt na poziomie niecałych 31 mld złotych. Ekonomiści zapytani przez money.pl o to, czy to dużo czy mało, podkreślają, że spora część zadłużenia naszego kraju realnie wyprowadzona jest już poza budżet centralny. Prof. Marian Noga zapytany o ocenę stwierdził, że za ten projekt wystawiłby rządowi akademicką ocenę 3-, a to tylko dlatego, że spełnia on wymogi prawne. Ale za jedną jego część premier i ministrowie otrzymaliby "dwóję".

W 2022 roku zadłużenie państwa ma wzrosnąć jeszcze o 100 mld zł. Większość tej kwoty ma pochłonąć Polski Ład i reformy, które zakłada ten program PiS.

Pandemia koronawirusa wymusiła bezprecedensowe działania rządów. Niestety, wszystko jest na kredyt. Zadłużenie państw szacuje się już na rekordowe 78 bilionów dolarów. Tylko podczas czytania tego tekstu sam dług Polski zwiększy się o około 2 mln zł. Licznik bije i nigdy nie będzie wyzerowany.

Już za chwileczkę będziemy mogli świętować dzień wolności podatkowej sektora prywatnego. To symboliczna granica - od 22 lipca pracujemy na podatki, od tej daty zarabiamy już dla siebie. Do tej pory dzień wolności podatkowej wypadał w czerwcu, teraz aż o miesiąc dłużej pracujemy na daniny dla państwa. O ile oczywiście pracujemy w sektorze prywatnym.

Pojawiają się zarzuty, że rząd ukrywa zadłużenie państwa w funduszach celowych, które powstają po to, by nie pokazywać rzeczywistej skali zadłużenia. - Nie można mówić, że się coś ukrywa, jak to jest publiczna informacja, która przechodzi do Komisji Europejskiej. Są dwie miary długu publicznego - polska i europejska. Ustawa w Polsce zakłada, że fundusze nie wchodzą w dług publiczny, ale zgodnie z zasadami europejskimi już wchodzą i raportujemy to do KE - powiedział w programie "Money. To się liczy" minister finansów Tadeusz Kościński. - Myślę, że Polska gładko wyjdzie z kryzysu, wskazuje na to nawet Komisja Europejska. Gospodarka jest zdrowa, finanse publiczne też są bardzo zdrowe - dodał.

Polska, jak i inne kraje, musi się zadłużać w związku z pandemią koronawirusa. Sytuacja długu Polski nie do końca jest jednak przejrzysta, a nie ma też informacji, jak z tego długu będziemy wychodzić. - Rząd przy okazji nowelizacji budżetu powinien spojrzeć nie tyko na rok 2021, tylko szerzej, żeby zarysować strategię konsolidacji finansów publicznych - powiedział w programie "Money. To się liczy" dr Sławomir Dudek, główny ekonomista Pracodawców RP. - Rozwiązania są dwa. Przewiduję, że będzie wzrost podatków i pewnie będzie dotyczył firm. Uważam, że 13. i 14. emerytura to są wydatki na dobre czasy, tak samo obronność i wzrost nakładów do 2 proc. PKB. Trzeba szukać oszczędności, ale będzie trudno - dodał.

Na koniec maja deficyt budżetowy sięgnął blisko 26 mld zł, co oznacza, że mimo pandemii koronawirusa w finansach publicznych nie widać jeszcze rekordowego zadłużania się. - Niestety budżet państwa mało nam mówi o tym, jaki jest stan finansów państwa. To już było przed kryzysem, finanse nie były przejrzyste. Pewne wydatki były wypychane do funduszy poza budżetem państwa, teraz powstały nowe. Ten obraz nie mówi nam nic - powiedział w programie "Money. To się liczy" dr Sławomir Dudek, główny ekonomista Pracodawców RP. - Rzeczywiście spadek nie jest tak głęboki, jak wszyscy się obawiali. Dane majowe w przypadku VAT pokazują, że dynamika uległa pogłębieniu, jednak nie jest dramatycznie - dodał.

Pandemia koronawirusa wywołała globalny kryzys. Prognozy OECD dla Polski zakładają 240 mld zł deficytu, a przy recesji dług państwa wzrósłby nawet do 1,5 biliona zł. - To jest ostrzegawczy scenariusz, zakładając, że w czwartym kwartale może być powrót pandemii. Dług 1,5 biliona złotych to jest czarny scenariusz, ale nie jest niemożliwy. Takie zagrożenia stoją przed naszymi finansami - powiedział w programie "Money. To się liczy" dr Sławomir Dudek, główny ekonomista Pracodawców RP. - Przy tak wysokim deficycie w kolejnych latach trzeba ten dług konsolidować. Pytanie, co zrobi rząd. Albo wzrost podatków, albo cięcie transferów. My patrzymy na ten rok, a trzeba myśleć o dłuższym horyzoncie - dodał.

Polska nie tylko przetrwa, ale się wzmocni, a inne kraje unijne pytają, jak to robimy. Tak twierdzi premier Mateusz Morawiecki. Zapewnia, że 14. emerytura zostanie wypłacona. Nie będzie też zmian ws. handlu w niedziele. - To złoty środek i kompromis między branżą, pracownikami a konsumentami - uważa premier.

Wraca temat zakazu rozdzielności majątkowej polityków na kanwie wątpliwych transakcji w resorcie zdrowia, a także faktu, że firma brata ministra zdrowia zgarnia wielomilionowe dotacje z publicznej kasy. Udziałowcem firmy jest żona Szumowskiego, która nabyła udziały od męża. - Wykorzystywanie stanowiska publicznego dla korzyści osobistej, rodzinnej czy partyjnej to jest po prostu korupcja. To, co robi m.in. minister Szumowski jest - wedle definicji - korupcją. Według nauki oraz w cywilizowanych krajach korupcja to wykorzystywanie funkcji dla odnoszenia korzyści - powiedział w programie "Money. To się liczy" prof. Leszek Balcerowicz, przewodniczący rady Forum Obywatelskiego Rozwoju, były wicepremier i minister finansów - W państwie PiS mamy do czynienia z takim stadium skandali natury korupcyjnej czy nepotyzmu, że w krajach cywilizowanych obaliłyby każdy rząd. W warunkach obecnego układu te czyny są przedstawiane jako chwalebne - dodał.