kryzys energetyczny (strona 12 z 22)

Krwawa wojna w Ukrainie, rodzący się konflikt na granicy Azerbejdżanu i Armenii, najgorszy od 50 lat kryzys energetyczny w Europie. - To zły czas - mówi dr Zbigniew Inglot, prezes słynnej polskiej marki kosmetycznej INGLOT Cosmetics. W wywiadzie dla money.pl ujawnia, jak kolejne kryzysy wpłynęły na działalność jego firmy i dlaczego wycofanie się z rosyjskiego rynku wywołało efekt domina.

W sobotę Gazprom wstrzymał tranzyt gazu przez Austrię do Włoch. W niedzielę włoska spółka ENI, cytowana przez agencję Reutera, poinformowała, że rosyjski gigant nie dostarczy także poniedziałkowej transzy gazu. I dodała, że surowiec najprawdopodobniej nie dotrze do Włoch także we wtorek.

- Baltic Pipe jest niezwykle ważny z punktu widzenia wzmacniania bezpieczeństwa energetycznego państwa - powiedział w programie "Newsroom" WP dr Szymon Kardaś, analityk Ośrodka Studiów Wschodnich. – Przepustowość jest dobrze zaplanowana, tak, aby zrezygnować z importu gazu z kierunku wschodniego. Gdyby do tego otwarcia zostały dołożone inne działania: rozbudowa terminalu w Świnoujściu, rewers na kierunku zachodnim, budowa terminalu pływającego w Gdańsku, czyli szeroki plan dywersyfikacji dostaw gazu, moglibyśmy mówić o pełnym uniezależnieniu. Jeśli chodzi o najbliższe miesiące i przyszły rok, zapełnienie gazem Baltic Pipe jest zapewnione. W horyzoncie najbliższych miesięcy nie ma większych powodów do niepokoju - ocenił.

Rząd przyjął projekt ustawy znoszący tzw. obligo giełdowe, czyli obowiązek sprzedaży energii elektrycznej poprzez giełdę energii. Jacek Suski przedstawił prognozy, jak to wpłynie na rachunki odbiorców. - Jeżeli mechanizm znoszący obligo giełdowe zaskutkuje tak, jak przewidujemy, ceny energii spadną nawet o dwie trzecie - uważa poseł PiS. Co na to eksperci? – Obligo giełdowe zostało wprowadzone za rządów PiS kilka lat temu po to, by wyeliminować nadmiarowe zyski spółek energetycznych i uczynić handel energią i gazem bardziej przejrzystym - powiedziała w programie "Newsroom" WP Justyna Piszczatowska, redaktor naczelna Green-News.pl. - Dziś likwidację tego rozwiązania rząd próbuje przedstawić jako pomysł na obniżkę cen. To paradoks. Zabijanie rynku i wolnego handlu jeszcze nigdy nie przyniosło niczego dobrego. Poziom cen na towarowej giełdzie rynku jest powiązany z sytuacją na giełdach w krajach zachodnich, ale jeśli te ceny nie będą regulowane przez rynek, tylko w ministerialnych gabinetach będą sterowane ręcznie, to nie doprowadzi do niczego dobrego. Ceny może spadną na chwilę, ale na dłuższą metę nie jest to dobry pomysł. Rynek jest dużo skuteczniejszym rozwiązaniem i w przeciwieństwie do polskiej polityki, wraca szybko do równowagi.

- Jestem zwolennikiem gospodarki wolnorynkowej, dlatego nie powiem, że do Polski już nigdy nie trafią surowce z Rosji - powiedział w programie "Newsroom" WP Janusz Steinhoff, były minister gospodarki. - Liczę jednak na to, że za kilka lat Rosja będzie w pełni demokratycznym krajem, który będzie przestrzegał międzynarodowych zasad i będzie traktowany jako wiarygodny dostawca nośników energii. Ale to na pewno nie jest Rosja obecna. Mamy do czynienia z imperialną polityką zagraniczną i totalnym brakiem demokracji. Rosja musi zrozumieć, że czas wpasować się w demokratyczny świat. Tymczasem tam nic od lat się nie zmieniło. Panuje demokracja socjalistyczna, która tym się różni o demokracji, czym krzesło od krzesła elektrycznego - komentował.

W dobie ponad 17-procentowej inflacji, która w przypadku wielu bardzo istotnych towarów jest znacznie wyższa, wielu Polakom coraz trudniej jest związać koniec z końcem. Rząd przygotował szereg różnych form wsparcia, dzięki którym pieniądze trafią do osób w najtrudniejszej sytuacji. Z drugiej jednak strony napędzają one inflację. A jakiej pomocy oczekują sami Polacy? Pokazuje to najnowszy sondaż.

- Interwencja państwa musi być - mówił w sobotę wicepremier i minister aktywów państwowych Jacek Sasin. Rząd szykuje nowy podatek dla firm, które "w ramach kryzysu i inflacji powiększają w sposób nieuzasadniony swoje marże". Szczegóły tego projektu mają być znane za około dwa tygodnie - zapowiedział Sasin.

Przedstawiciel czeskiej prezydencji w Unii Europejskiej Jozef Skiela przedstawił szczegóły porozumienia unijnych ministrów odpowiedzialnych za energetykę w sprawie cen energii. Podkreślił, że choć "to kolejny puzzel w układance" zmierzającej do obniżenia cen, to z pewnością nie będzie on ostatnim. - Jesteśmy na energetycznej wojnie z Rosją - stwierdzil.

Unijni ministrowie odpowiedzialni za energetykę osiągnęli w piątek (30 września) porozumienie polityczne ws. regulacji zaproponowanych przez Komisję Europejską, które mają obniżyć rosnące ceny energii. Rozporządzenie wprowadza wspólne działania, które mają m.in. ograniczyć zapotrzebowanie na prąd, ale też spowodować redystrybucję nadwyżki przychodów sektora energetycznego.

W piątek (30 września) ministrowie państw UE, którzy są odpowiedzialni w swoich rządach za energetykę, spróbują znaleźć sposób na to, jak doprowadzić do obniżenia cen energii dla konsumentów. Anna Moskwa, szefowa resortu klimatu i środowiska mówiła przed obradami o "dużym rozczarowaniu" propozycją rozwiązań, które będą dyskutowane. Minister zapowiedziała złożenie wniosku o włączenie maksymalnych cen na gaz do porządku obrad.

Sejm poparł rządową ustawę znoszącą tzw. obligo giełdowe, czyli obowiązek sprzedaży energii elektrycznej poprzez giełdę energii. Zdaniem przedstawicieli Zjednoczonej Prawicy dzięki temu rachunki odbiorców końcowych zmniejszą się nawet o dwie trzecie. Jednak eksperci przestrzegają, że przez takie rozwiązanie nasz rynek straci konkurencyjność.

Zniesienie obliga giełdowego może obniżyć hurtowe ceny energii, ale i zwiększyć ryzyko kosztów zakupu – zauważył w komentarzu dla PAP Biznes prezes Tauronu Paweł Szczeszek. Zniesienie obliga to nowy pomysł rządu, by zmniejszyć ceny energii. Zdaniem Szczeszka, ceny mogą spaść, chociaż ciężko szacować, o ile dokładnie.

Rząd obiecuje 600 tys. ton węgla rolnikom produkującym w szklarniach i tunelach foliowych. O inicjatywie poinformowali minister rolnictwa i rozwoju wsi Henryk Kowalczyk oraz szef resortu aktywów państwowych Jacek Sasin. Nie wiadomo, skąd surowiec ma zostać pozyskany. Rządzący mówią jedynie o "pojawieniu się takiej możliwości".

- Ewidentnie widać, że sytuacja wymknęła się rządowi spod kontroli w kwestii kryzysu energetycznego. Słowo "chaos" jest dziś w pełni uzasadnione - powiedziała w programie "Newsroom" WP Justyna Piszczatowska, redaktor naczelna Green-News.pl. – Widać to chociażby na przykładzie ustawy, która miała kasować nadzwyczajne zyski firm energetycznych. O tym projekcie ustawy usłyszeliśmy w poniedziałek, we wtorek już okazało się, że rząd ma zamiar iść jednak w innym kierunku: kasowania obliga giełdowego. Chodzi o zniesienie obowiązku handlowania energią elektryczną na towarowej giełdzie energii. Ta pierwsza propozycja wydaje się już dziś nieaktualna, a mamy dopiero czwartek. W ciągu jednego tygodnia roboczego mamy pełną woltę, jeśli chodzi o rozwiązania regulacyjne, a to tylko jeden z wielu przykładów, jakie obecnie obserwujemy. Mamy chaos. Z czego on wynika? Pokutuje podejście dobrze znane w polskiej polityce od lat. Próba przeczekania i nadziei na to, że to jakoś samo minie i że nie będzie trzeba się z tymi problemami zmierzyć. A przypominam, że przed kryzysem energetycznym eksperci ostrzegali już wiosną. Widać było, jak kraje zachodnie wprowadzają polityki regulacyjne i zachęcają do oszczędzania. U nas były deklaracje, że będzie dobrze. Nikt nie mówił o oszczędzaniu, "bo nikt nas do niego nie zmusi". To słowa członka rządu. Niestety jest dobrze, dopóki nie jest już bardzo źle. Te działania, które są teraz, są mocno spóźnione. Jest łatanie dziur, nie ma kompleksowego pomysłu.

- W dłuższej perspektywie, obserwując kolejne wycieki gazu z Nord Stream, można powiedzieć, że kończy się pewna era w historii europejskiej energetyki - powiedziała w programie "Newsroom" WP Justyna Piszczatowska, redaktor naczelna Green-News.pl. – Idea, którą lansowały głównie Niemcy, budowania systemu energetycznego opartego na odnawialnych źródłach energii bilansowanych gazem, jest skompromitowana. Ona nie daje stabilności i tworzy duże ryzyka geopolityczne. Europa ciągle gazu potrzebuje i trwa poszukiwanie alternatyw. Trwa także dyskusja, jak chronić gaz, który pływnie do UE ze Szwecji. Gdyby tam jeszcze, nie daj boże, coś się wydarzyło, to mamy całkowity chaos na rynkach. Komunikat Gazpromu, który straszy wstrzymaniem dostaw gaz przez Ukrainę, także niepokoi. Okazało się, że dotychczasowe działania militarne na Ukrainie, nie przyniosły Rosji wystarczających efektów. Dlatego jesteśmy świadkami eskalacji. Wraz z trwaniem zimy będzie to wyglądało coraz gorzej, dlatego zachęcam do oszczędzania surowców.

Szwedzkie służby poinformowały o wykryciu czwartego wycieku z gazociągu Nord Stream. Zlokalizowany jest on między znanymi już miejscami awarii na Nord Stream 1, jednak uszkodzenie dotyczy nitki Nord Stream 2. Sejsmolog Björn Lund nie wyklucza, że w okolicy mogła mieć miejsce kolejna detonacja. Jakie będą skutki wycieków z gazociągów? – Metan jest gazem, który ma negatywny wpływ na atmosferę - powiedziała w programie "Newsroom" WP Justyna Piszczatowska, redaktor naczelna Green-News.pl. – Jest gazem cieplarnianym, aż 80 razy bardziej niż dwutlenek węgla. Nie wiemy jeszcze, jakie są uszkodzenia po tych awariach. Z tego co słyszymy, one stale się powiększają. Nie znając ilości gazu, który wycieka, trudno oszacować efekt klimatyczny w ujęciu liczbowym. Ale zdecydowanie jest źle. Natomiast zaznaczę, że wycieki LNG są powszechne na etapie eksploatacji i dostaw. Z jednej strony mamy do czynienia ze spektakularnym zdarzeniem, z drugiej – do wycieków gazu dochodzi nagminnie. Obecnie nic nie da się zrobić, można tylko czekać na to, aż sytuacja się uspokoi. Ewidentnie dochodzi tam do aktów militarnych. Próby łatania wycieków mogłyby być niebezpieczne. Już w przypadku tych pierwszych uszkodzeń mówiło się o tym, że to początek końca tej inwestycji. Eksperci wskazują na celowe działanie, które ma zmusić Europę, by czerpała gaz z Nord Stream 2. To jest coś czego cała Europa i nawet już Niemcy nie chcą robić. Kolejna próba szantażu. Wygląda na to, że Rosja jest w stanie w tym celu poświęcić budowane przez lata gazociągi. To absurd.

Marek Suski uważa, że handel na giełdzie energii poskutkował wyprowadzeniem z Polski dziesiątek miliardów złotych. W ten sposób poseł PiS uzasadnia zmianę prawa, którą chce przeprowadzić obóz rządzący. Chodzi o zniesienie tzw. obliga giełdowego na energię elektryczną. Politycy przekonują, że pozwoli to znacznie ograniczyć ceny prądu.

W środę (28 września) rozpoczęło się dwudniowe posiedzenie Sejmu, na którym zajmowali się projektami ustaw, które mają obniżyć cen energii elektrycznej. Między innymi pomysłem zamrożenia stawek za prąd do zużycia 2 MWh rocznie dla gospodarstwa domowego. Wrócił on jednak do sejmowej komisji z poprawkami. Posłowie, głównie opozycji, przedstawili swoje pomysły na udoskonalanie projektu.

Wyciek metanu z uszkodzonych gazociągów Nord Stream 1 i 2 z pewnością wywoła "silny i natychmiastowy efekt ocieplenia i osłabi jakość powietrza", stwierdził Piers Forster, dyrektor Międzynarodowego Centrum Klimatu Priestley na Uniwersytecie w Leeds, cytowany przez AFP. - To przestępstwo przeciwko środowisku, jeśli było celowe – powiedział Jeffrey Kargel, naukowiec z Planetary Research Institute w Arizonie. W czwartek szwedzkie służby poinformowały o wykryciu czwartego wycieku z gazociągu Nord Stream.

Rząd "szykuje instrument i narzędzie, które pomoże przedsiębiorcom, ale w określonym momencie i w określonym czasie" - przekonuje minister rozwoju Waldemar Buda. Na razie natomiast trwa wyczekiwanie na decyzję i wytyczne z KE. Projekt ustawy, która umożliwi wsparcie, był w środę przedmiotem sejmowej debaty. Niemal cała opozycja gremialnie skrytykowała zaproponowane rozwiązania.

Ceny prądu dla gospodarstw domowych mają zostać zamrożone do limitu rocznego zużycia na poziomie dwóch megawatogodzin, a dla części odbiorców - 2,6 i trzech megawatogodzin. Uprawnieni będą mogli złożyć odpowiednie oświadczenia drogą elektroniczną - zakłada jedna z poprawek, przyjętych do projektu podczas środowych prac w sejmowej komisji.

- Jeszcze w tym roku Polska może podpisać kolejne kontrakty na dostawy gazu - poinformował w środę wicepremier, minister aktywów państwowych Jacek Sasin. - Jeżeli chodzi o ilość gazu, jesteśmy na pewno zabezpieczeni - dodał polityk.

- Wezwania do demontażu gazociągów Nord Stream po ujawnionych wyciekach zostały bardzo szybko podchwycone przez rosyjską propagandę. Słyszymy, że uszkodzenie infrastruktury to dywersja, która leży w interesie Zachodu - powiedział w programie "Newsroom" WP dr Szymon Kardaś, analityk Ośrodka Studiów Wschodnich. – Trudno jednak sobie wyobrazić, by od nawoływań do zablokowania tej inwestycji zachodnie kraje przeszły do dywersji. Jeśli jednak okaże się, że te dwa gazociągi na długo zostaną zatrzymane, to jest to oczywiście dobra wiadomość dla jej przeciwników. W horyzoncie długoterminowym oznacza to wytrącenie z rąk Rosji narzędzia do szantażu energetycznego Europy. Dobrze wiemy, że te gazociągi zostały zbudowane m.in. po to, by Rosja mogła zwiększyć swój cel polityczny, taki był plan.

Rząd przyjął w trybie obiegowym projekt ustawy znoszący tzw. obligo giełdowe, czyli obowiązek sprzedaży energii elektrycznej poprzez giełdę energii - podała Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Uznano, że to czynnik ograniczający "efektywne funkcjonowanie przedsiębiorstw lub grup przedsiębiorstw energetycznych". Ale to nie koniec zmian. Projekt zaostrza również kary za manipulacje na rynku.

- Hipoteza o ataku Rosjan na własną infrastrukturę Nord Stream może wskazywać na plan eskalacji konfliktu energetycznego - powiedział w programie "Newsroom" WP dr Szymon Kardaś, analityk Ośrodka Studiów Wschodnich. – Komunikat Gazpromu, który pojawił się w dniu otwarcia Baltic Pipe, uwiarygadnia tę tezę. Wczoraj spółka rosyjska zapowiedziała, że jest gotowa objąć sankcjami ukraińską spółkę, z uwagi na wszczęte postepowanie arbitrażowe. Gazprom tym samym grozi wstrzymaniem tranzytu gazu przez Ukrainę, a to zagrożenie dla Europy. To oznacza pogłębienie kryzysu energetycznego w UE, a to był przecież jeden z ważniejszych celów, które realizowali Rosjanie.