Matematyka strachu. Paliwo po 9 zł? Trump stawia ultimatum, rynek liczy koszty

Sytuacja na globalnym rynku ropy naftowej przypomina obecnie beczkę prochu, do której przyłożono zapalony lont. Inwestorzy wyczekują upływu ultimatum, jakie Teheranowi postawił prezydent USA Donald Trump. Stawka jest ogromna: drożność cieśniny Ormuz, stabilność dostaw energii do Europy i – co najważniejsze dla polskich kierowców – cena litra benzyny i diesla na pylonach stacji paliw.

Wraca pytanie o to, czy grozi nam paliwo po 9 lub nawet 10 zł. Ceny ropy WTI przekroczyły już poziom 116 dolarów za baryłkę, a Brent oscyluje w granicach 114-115 dolarów. Każda kolejna wypowiedź płynąca z Białego Domu lub Teheranu natychmiast przekłada się na gwałtowne ruchy kontraktów terminowych.

Kiedy sytuacja na globalnych rynkach doprowadzi do przekroczenia kolejnych granic na stacjach – najpierw poziomu 9, a następnie 10 zł za litr?

– Dzisiejsza cena hurtowa diesla to blisko 7 zł netto, czyli 7,56 brutto. Doliczając do tego 32 grosze marży detalicznej mamy cenę 7,88 zł. Zatem do 9 zł brakuje ok. 1,1 zł – wyjaśnia Dawid Czopek, ekspert rynku paliw, zarządzający Polaris FIZ.

Co musiałoby nastąpić, by ziścił się najczarniejszy scenariusz, czyli benzyna po ponad 10 zł?

Szacunki zawierają wiele uproszczeń – przede wszystkim nie uwzględniają marży rafineryjnej – pozwalają jednak wyobrazić sobie, co byłoby konieczne, żeby cena paliwa przekroczyła kolejne bariery. Dzisiejsza cena baryłki to ok. 110 dol. By kolejna granica padła, baryłka musiałaby kosztować 180 dol. A to wydaje się już górną granicą tego, co przewidują analitycy w przypadku blokady cieśniny do końca kwietnia. Moim zdaniem jest to górna granica, przy której może zatrzymać się ropa – nawet w przypadku długotrwałego konfliktu. Taka cena z kolei istotnie zredukuje popyt i zrównoważy go z podażą – mówi Czopek.

Rynki finansowe reagują na obecny impas nerwowo, ale i z pewną dozą sceptycyzmu wobec retoryki Waszyngtonu. Donald Trump wielokrotnie w przeszłości przesuwał wyznaczane przez siebie terminy, co sprawia, że część inwestorów liczy na kolejną deeskalację w ostatniej chwili.

Ed Yardeni, prezes Yardeni Research, w rozmowie z "Barron's", magazynem piszącym o rynkach finansowych, zauważa, że wynik tej konfrontacji jest nieprzewidywalny: albo Iran ustąpi pod presją militarną, albo Trump ponownie "kupi czas", tłumacząc to postępem w kuluarowych rozmowach. Jeśli jednak dojdzie do rzeczywistego ataku na infrastrukturę naftową Iranu, podaż ropy na świecie zostanie trwale uszczuplona.

Wysokie ceny energii już teraz zaczynają "przesiąkać" do twardych danych makroekonomicznych. Fundusz BlackRock ostrzega, że efekty marcowych wzrostów cen paliw będą wyraźnie widoczne w nadchodzących odczytach inflacyjnych. Prognozy dla USA zakładają skok rocznej dynamiki cen z 2,4 proc. w lutym do nawet 3,3 proc. w marcu. Podobne trendy obserwujemy w Europie, gdzie koszty transportu i produkcji przemysłowej są bezpośrednio powiązane z notowaniami diesla i prądu.

Dla polskiego konsumenta oznacza to nie tylko droższe tankowanie. Paliwo po 8 czy 9 zł to potężny impuls proinflacyjny, który najprawdopodobniej zmusi Radę Polityki Pieniężnej do utrzymywania restrykcyjnej polityki, co z kolei przekłada się na wysokość rat kredytów hipotecznych.

Średnia cena galonu benzyny w USA wzrosła do 4,12 dolara, co pokazuje, że problem ma charakter globalny. W Polsce sytuację dodatkowo komplikuje kurs dolara – im słabszy złoty wobec amerykańskiej waluty, tym droższa ropa w przeliczeniu na naszą walutę, nawet przy stabilnych notowaniach na giełdzie w Londynie.

Najbliższe godziny będą decydujące dla kształtowania się cen w nadchodzących miesiącach. Jeśli ultimatum Trumpa minie bez echa, a USA nie zdecydują się na atak, rynek może odetchnąć z ulgą, co doprowadzi do korekty cen baryłki w okolice 100 dol. Jednak każdy sygnał o rozpoczęciu operacji militarnej wyśle ropę na nieodkryte od lat terytoria cenowe.

Analitycy zwracają uwagę na jeszcze jeden aspekt: nastroje na giełdach akcji. Podczas gdy ropa drożeje, kontrakty na główne indeksy (S&P 500, Nasdaq) wykazują dużą nerwowość. Kapitał ucieka w stronę tzw. bezpiecznych przystani, choć nawet złoto w ostatnich dniach notuje lekkie spadki, co świadczy o tym, że inwestorzy gromadzą gotówkę (dolary) w oczekiwaniu na rozwój wypadków.

Wszystko sprowadza się do jednego punktu na mapie: cieśniny Ormuz. To tam rozstrzygnie się, czy polscy kierowcy będą musieli przyzwyczaić się do nowej, bolesnej rzeczywistości przy dystrybutorach, czy też groźba paliwa po 9-10 złotych pozostanie jedynie czarnym scenariuszem, który ostatecznie udało się oddalić dzięki dyplomacji.

Amerykańska administracja domaga się od Iranu natychmiastowego i bezwarunkowego otwarcia cieśniny Ormuz dla swobodnej żeglugi. Groźby są bezprecedensowe. Trump zapowiedział, że jeśli żądania nie zostaną spełnione, USA przeprowadzą serię uderzeń w irańską infrastrukturę energetyczną, mosty oraz elektrownie. – Cały kraj może być zniszczony w jedną noc. Ta noc może być jutro – oświadczył prezydent podczas konferencji prasowej, podkreślając, że armia jest gotowa do ataku w ciągu zaledwie kilku godzin.

Konflikt, który wybuchł 28 lutego, trwa już szósty tydzień i z każdym dniem coraz mocniej odciska piętno na globalnej gospodarce. Początkowe nadzieje na szybkie zawieszenie broni, o które zabiegają mediatorzy regionalni, gasną. Według doniesień "The Wall Street Journal" Iran odrzucił amerykańską propozycję 45-dniowego rozejmu, przedstawiając w zamian własny, 10-punktowy plan, który dla administracji Trumpa jest obecnie nie do zaakceptowania.

Robert Kędzierski, dziennikarz money.pl