kryzys energetyczny (strona 4 z 19)

Kryzys energetyczny sprawił, że w Niemczech rozpoczęła się dyskusja o skróceniu godzin otwarcia sklepów. Na tym może się jednak nie skończyć. Mówi się też głośno o tym, czy nie zamknąć placówek także w poniedziałki - donoszą tamtejsze media. U naszych zachodnich sąsiadów sklepy nie działają w niedziele.

Gwałtowny wzrost cen gazu ziemnego zwiększył w niektórych regionach popyt na węgiel. Oczekuje się, że zużycie węgla w produkcji energetycznej wzrośnie o ponad 2 proc. w 2022 r., a światowy popyt po raz pierwszy przekroczy 8 miliardów ton i pozostanie na nim do 2025 r. – wynika z raportu MAE. W Europie wzrost zapotrzebowania na węgiel wynikał z niskiej produkcji z elektrowni wodnych oraz jądrowych oraz rekordowo wysokich cen gazu.

Posłowie, zgodnie z wytycznymi sejmowej komisji, przyjęli większość z 50 poprawek, które Senat zgłosił do ustawy zamrażającej ceny gazu w 2023 r. Nie zgodzili się natomiast na poprawki, zgodnie z którymi wsparciem objęci zostaliby mali i średni przedsiębiorcy. Przepisy mające chronić niektórych odbiorców paliw gazowych czekają teraz na zatwierdzenie przez prezydenta Andrzeja Dudę.

Senat zaproponował kilkadziesiąt poprawek do ustawy, która ma w 2023 r. zamrozić ceny gazu na tegorocznym poziomie. Dokumentem, który ma m.in. chronić odbiorców indywidualnych przed drastycznym wzrostem rachunków, tym samym ponownie zajmie się Sejm.

Wyhamowanie importu z Rosji oraz wzrost zapotrzebowania na LNG w Chinach grożą brakami gazu w UE na poziomie 57 mld m sześc. w 2023 roku. Część popytu pokryją już powzięte działania, ale pozostałe 27 mld m sześc. wymaga nowych inwestycji – wynika z raportu Międzynarodowej Agencji Energetycznej. W poniedziałek przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedziała, że kolejna zima będzie dla Europy dużym wyzwaniem, do którego należy przygotowywać się już teraz.

- Mołdawia mierzy się z dużymi problemami z prądem, które wynikają z silnego powiązania systemu energetycznego z Ukrainą. Ataki Rosji na infrastrukturę krytyczną Ukrainy uderzyły także w Mołdawię - powiedział w programie "Newsroom" WP Jakub Pieńkowski, analityk PISM. – Problem polega też na tym, że Mołdawia ok. 80 proc. energii, której potrzebuje, czerpie z ogromnej elektrowni, która stoi na terenie separatystycznego Naddniestrza. Jest ona opalana gazem rosyjskim. W chwili, gdy Gazprom zaczął ograniczać dostawy gazu w Mołdawii, zaczęło brakować gazu do opalania elektrowni. Stąd problemy z prądem. Przed atakami Rosji Mołdawia kupowała prąd na Ukrainie, niewiele droższy od tego z Naddniestrza. Ukraina wstrzymała eksport do Mołdawii w związku z wojną i dlatego kraj ten musiał przejść w tryb poważnego oszczędzania. Doszło do tego, że zaczęto wyłączać oświetlenie, wstrzymywać ruch trolejbusów. Ale jest dobra wiadomość. Udało się podpisać porozumienie między władzami mołdawskimi a władzami Naddniestrza i wolumen gazu, który dostarcza Gazprom do Mołdawii, będzie przekazywany Naddniestrzu, w zamian elektrownia w Ciuciurganie wznowi dostawy prądu do Mołdawi. Deficyt będzie uzupełniany dostawami z Rumunii, ceny prądu w Mołdawii powinny się ustabilizować.

W związku z czasowym wyłączeniem reaktorów jądrowych sytuacja energetyczna w kraju jest krytyczna. W południowej Szwecji może dojść do odłączenia gospodarstw domowych od sieci - zaalarmował w piątek premier Ulf Kristersson, apelując o oszczędzanie energii. Minister pracy dodał, że Szwecja będzie m.in. spalać nawet śmieci, aby zapewnić energię obywatelom.

Co trzecia polska firma rodzinna odnotowała pogorszenie swojej sytuacji w ostatnim roku. Najbardziej doskwierają im wysokie koszty paliw, energii, pracy – donosi w czwartek "Puls Biznesu".

- Już teraz widać, co się dzieje w systemach energetycznych Niemiec, czy innych krajów zachodnich. Źródła energii odnawialnych, z uwagi na pogodę, nie pracują - powiedział w programie "Newsroom" WP Jakub Wiech z portalu Energetyka24.com. - Mają duże problemy ze względu na brak wiatru i zachmurzenie. To nas pozbawia źródeł energii. Nad nami jest też widmo rosyjskiego sabotażu w odpowiedzi na embargo na rosyjską ropę. Do tego mamy przestarzały system energetyczny, stare elektrownie, które dobijają swojego wieku. Już 70 bloków powinno być już w Polsce zastąpionych czymś innym, tymczasem one nadal pracują i ryzyko awarii jest coraz większe. To są czynniki, które mogą się przełożyć na naszą sytuację energetyczną, na brownouty, czyli kontrolowane wyłączenia energii i blackouty – braki mocy.

- Rząd zachęca do zaglądania na stronę PSE w celu sprawdzenia aktualnych godzin szczytu zużycia mocy po to, by zachęcić nas do zmniejszania swojego zapotrzebowania na energię – tłumaczył w programie "Newsroom" WP Jakub Wiech z portalu Energetyka24.com. - Ma to związek z trudną sytuacją, w której jest nasz system elektroenergetyczny. O co chodzi? Mamy za mało jednostek wytwórczych, za mało elektrowni, czyli mamy za mało mocy, żeby pokrywać zapotrzebowanie w całym roku. Zwłaszcza, że dochodzi do awarii elektrowni, które zdarzają się losowo. W grudniu ubiegłego roku awarie elektrowni węglowych połączone ze słabą generacją systemów doprowadziły do tego, że trzeba było prosić operatorów innych państw o pomoc mocową. Było to niebezpiecznie. Bo jeśli operator nie ma dość mocy, staje przed koniecznością ograniczenia jej podaży. W pierwszej kolejności takie ograniczenia napotykają przemysł, gospodarstwa domowe są chronione. Ale jeśli w naszych domach wygospodarowalibyśmy pewne zmniejszenia zużycia, to więcej zostałoby dla przemysłu. To jest sens nowoczesnego patriotyzmu. Dbamy o kraj, oszczędzając energię w godzinach krytycznych. Pralkę, zmywarkę można przecież włączyć w późniejszych godzinach, można także przykręcić ogrzewanie elektryczne, wyłączyć określone sprzęty. W Kalifornii mieszkańcy otrzymują smsy z informacją, kiedy takie ograniczenie zużycia energii jest potrzebne. Tak też powinno być w Polsce i w tym celu powinien być wykorzystywany alert RCB. Polacy mogą pomóc systemowi, przerzucając domowe czynności na inne, mniej obłożone godziny. Jak energii brakuje, musimy ją importować, kupować. Wówczas przecież my za to płacimy w swoich rachunkach. Zatem jest to kwestia oszczędzania pieniędzy.

- Polskie Sieci Energetyczne codziennie publikują dane na temat godzin szczytu zapotrzebowania na moc w polskim systemie - powiedział w programie "Newsroom" WP Jakub Wiech z portalu Energetyka24.com. – Przewiduje w ten sposób, jak będzie wyglądało zużycie i dostosowuje do tego pracę jednostek wytwórczych. Mówiąc prościej: patrzy na to, jakie są prognozy zużycia prądu, na warunki pogodowe, na to czy mamy dzień wolny, czy roboczy i na tej podstawie oblicza, kiedy możemy się spodziewać największego zużycia mocy. Kiedy już to wie, kontaktuje się z elektrowniami i ustala, jakie jednostki i z jaką mocą mają pracować, tak by energii nie zabrakło. Tak się ustala balans polskiego systemu. Czasem okazuje się, że tej energii jest za mało i wówczas trzeba ją importować lub uruchamiać jednostki rezerwowe. W krytycznych sytuacjach operator musi podejmować decyzje ryzykowne, czyli prosić innych operatorów z państw sąsiednich, by pożyczyli trochę tej mocy. Te wahania zużycia mocy zależą m.in. od pogody, od tego czy jest zimno, czy święcie słońce i wieje wiatr. Obliczenia są także oparte o nasze zachowania, czyli porę, o której wychodzimy do pracy i z niej wracamy. W różnych dniach szczyt przypada w różnych porach. Inaczej jest w lato, inaczej w zimie. Jest też tzw. "dolina nocna", czyli czas kiedy zapotrzebowanie na moc jest minimalny. To się zaczyna po północy, od 2-3 w nocy zapotrzebowanie na moc jest bardzo małe.

Unia Europejska i kraje G7 nakładają kolejne sankcje, które mają ograniczyć wpływy Rosji ze sprzedaży ropy naftowej. Jedną z restrykcji jest limit cenowy na surowiec. Helima Croft, szefowa działu surowców największego banku Kanady, na antenie CNBC stwierdziła, że Kreml w odwecie może jeszcze bardziej zakłócić energetyczne.

- Jeśli uda się zliberalizować ustawę wiatrakową, myślę że farmy wiatrowe mogłyby się pojawić w Polsce w perspektywie 5-6 lat - powiedziała w programie "Newsroom" WP Magdalena Skłodowska z portalu wysokienapiecie.pl. – To optymistyczny scenariusz, bo ta sieć jest już w tej chwili zapchana. Mamy dużo wniosków o przyłączenie. Są też problemy związane z łańcuchami dostaw, drożeją turbiny wiatrowe, stal. Jest także kłopot z finansowanie wywołany inflacją. A przecież inwestorzy muszą szukać finansowania na te projekty. Zatem to nie jest tak, że wiatraki będą stawiane tak od razu.

- Osoby, które już zamontowały fotowoltaikę, korzystają z 15-letniego systemu wsparcia i one - w kwestii płacenia ekstrapodatku, o którym mówi rząd - mogą czuć się bezpieczne - powiedziała w programie "Newsroom" WP Magdalena Skłodowska z portalu wysokienapiecie.pl. - To właśnie dzięki tym osobom mamy tyle udziału źródeł odnawialnych w energetyce. Premier lubi się tym chwalić. Odpis na fundusz, czyli ekstrapodatek mają zapłacić więksi operatorzy. Ci, którzy mają elektrownie słoneczne powyżej 1 MW. Okazało się jednak, że ustawa pisana na kolanie jest bardzo nieprecyzyjna, że nowa danina może dotyczyć także takich spółek, które mają kilka projektów elektrowni po 1 MW. Zmiany mogą bardzo źle wpłynąć na całą energetykę odnawialną. Inwestorzy już wstrzymują się w nowymi projektami. Firmy, które miały kupować tę energię, nie podpisują kontraktów. Wygląda na to, że w przyszłym roku będziemy mieć zastój, będzie też problem w kolejnych latach. Nie wiadomo, czy ta energia będzie tania i czy w ogóle będzie - dodała Skłodowska.

Premia termomodernizacyjna od 1 grudnia br. wzrosła z 16 do 26 proc. kosztów inwestycji - podał Bank Gospodarstwa Krajowego. Mogą się o nią starać np. wspólnoty mieszkaniowe, TBS-y, spółdzielnie mieszkaniowe i właściciele domów jednorodzinnych. Jeżeli termomodernizacja będzie połączona z inwestycją w odnawialne źródła energii (OZE), bank pokryje 31 proc. kosztów przedsięwzięcia. Z kolei premia remontowa rośnie z 15 do 25 proc.

Kryzys energetyczny sprawił, że ceny drewna mocno poszybowały w górę. Pełnowartościowy surowiec, zamiast do np. producentów płyt meblowych, trafia do pieców. Dla tej branży w Polsce zabójcze są również horrendalne rachunki za prąd. Wszystko to może doprowadzić do spektakularnej zapaści - pisze "Rzeczpospolita".

Katar podpisał z Niemcami długoterminową umowę na dostawy LNG. Kraj z Zatoki Perskiej ma w ciągu 15 lat dostarczać naszym sąsiadom miliony ton skroplonego gazu rocznie. Doha w ten sposób ma pomóc Berlinowi uniezależnić się od surowca z Rosji. Chociaż, jak podkreśla agencja Bloomberga, kontrakt ten nie wystarczy, by ten cel zrealizować.

Europa importuje rekordową ilość rosyjskiego gazu drogą morską, co pokazuje, że nie pozbyła się ona całkowicie zależności od niego. To pozostawia Europę narażoną na szantaż energetyczny Rosji - zauważa we wtorek "Financial Times". - Pewnego dnia Putin może się obudzić i powiedzieć: przestaniemy wysyłać LNG do Europy, zmuszając region do kupowania na jeszcze droższym rynku spotowym - ostrzega Anne-Sophie Corbeau, badaczka z Centrum Globalnej Polityki Energetycznej na Uniwersytecie Columbia.

Eksperci na stronach tygodnika "Der Spiegel" rysują nieciekawą perspektywę. Niemcy za ponad miesiąc wejdą w rok drakońskich podwyżek. Szalejący po Europie kryzys energetyczny zmusza producentów i dostawców energii do przerzucania kosztów na końcowych odbiorców. Rachunki za kilowatogodzinę od stycznia wzrosną nawet trzycyfrowo.

Uznawanej jedynie przez pięć państw na świecie (w tym Rosję) Abchazji grożą przerwy w dostawach prądu. Susza drastycznie obniżyła poziom wody w kraju elektrowni wodnej kluczowej dla tego kraju, ale też bardzo ważnej dla zachodniej Gruzji. Władimir Putin, zamiast pomóc, może wykorzystać ten moment do wzmocnienia obecności Rosji na Kaukazie - twierdzi Wojciech Górecki, ekspert Ośrodka Studiów Wschodnich, z którym rozmawiał money.pl.

- Problemy z dostawami prądu w Polsce może się zdarzyć. Bardziej prawdopodobne są małe, lokalne zakłócenia, które zdarzały nawet bez kryzysu energetycznego. Teraz jest większe prawdopodobieństwo, że one się wydarzą - powiedział w programie "Newsroom" WP Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny portalu Biznesalert.pl. - Zapasy węgla są na styk. Dobrze, że udało się go sprowadzić i że elektrownie mają surowiec. Globalne blackouty, takie z jakimi mamy do czynienia w Ukrainie, nam nie grożą. Polityka klimatyczna zostanie złagodzona, będzie taryfa dla tych, którzy palą tym, co mają do dyspozycji. Natomiast nie ma odwrotu od transformacji energetycznej, która uniezależnia nas od surowców z Rosji. W Polsce mamy stan przedzawałowy w polskiej energetyce. Od co najmniej 2015 r. powstaje za mało elektrowni, a te które są, likwidujemy. Stare bloki węglowe, pamiętające Gomułkę, będą reanimowane, żeby jakoś przebrnąć przez kryzys w latach dwudziestych. Później receptą ma być energetyka jądrowa i coraz więcej odnawialnych źródeł energii. Trzeba wspierać fotowoltaikę, jest zapowiedź rewizji programu „Mój prąd” i większych dopłat. Należy zliberalizować ustawę odległościową, bo lądowe wiatraki mogłyby być kolejnym źródłem energii.

- Polska potrzebuje środków z Krajowego Planu Odbudowy i jeśli jednym z warunków jest liberalizacja ustawy odległościowej, tym lepiej. Liberalizacja tej ustawy jest bardzo potrzebna - powiedział w programie "Newsroom" WP Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny portalu Biznesalert.pl. - Nie może być tak, że jakaś grupa blokuje ważne zmiany, tylko dlatego, że się boi, np. tego, że przez wiatraki krowy przestaną dawać mleko. Potrzebna jest racjonalna dyskusja na ten temat. Opracowania naukowe pokazują, że da się bezpiecznie budować energetykę wiatrową. Liberalizacja jest zasadna i do niej dojdzie, o ile spór wewnątrz koalicji rządzącej nie wysadzi tych wysiłków.

Nowy podatek nadzwyczajny, który ma ulżyć gospodarstwom domowym opłacającym coraz wyższe rachunki za energię, wejdzie w życie później, niż pierwotnie planowano. Niemieckie Ministerstwo Gospodarki przekazało, że danina zacznie obowiązywać od 1 grudnia. W ten sposób reaguje na protesty lobby energetycznego – podaje agencja Bloomberga.

Jeśli Gazprom spełni swoją groźbę, Rosja ograniczy dostawy gazu rurociągiem biegnącym przez Ukrainę. To byłby kolejny cios dla Europy, m.in. dla Austrii, Słowacji i Węgier. Oficjalnym tego powodem jest zarzut, że część surowca skierowanego do Mołdawii, jest zatrzymywana przez Kijów. Czy przykręcenie kurka jest realne? - Takiego scenariusza nie należy absolutnie wykluczać - mówił w programie Newsroom WP dr Szymon Kardaś, ekspert Ośrodka Studiów Wschodnich. - Gazprom zawsze znajdzie formalny powód, by ograniczyć czy odciąć dostawy - dodaje analityk. I podkreśla, że faktycznie cześć gazu dla Mołdawii zostaje w Ukrainie, ale na życzenie Kiszyniowa, który w ukraińskich magazynach tworzy rezerwy surowca na trudny sezon grzewczy. Ekspert OSW przypomina też, że rosyjski gigant energetyczny podobne groźby rzucał, gdy we wrześniu w Polsce otwierany był Baltic Pipe.

- Problemy energetyczne w Ukrainie będą coraz większe, bo coraz większa część infrastruktury krytycznej jest tam niszczona przez Rosjan - powiedział w programie "Newsroom" WP Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny portalu Biznesalert.pl. - To są celowe działania, które mają ograniczyć dostęp do energii i ciepła, które mają wywołać nowy kryzys uchodźczy i złamać wolę walki Ukraińców. Ukraina musi odbudowywać to, co zostało zniszczone, ale jest to coraz trudniejsze, bo kończą się części. Zatem wsparcie finansowe i strumień gotówki, który płynie na Ukrainę, musi być jeszcze większy. UE przekaże dużą ilość generatorów ciepła – ta wiadomość cieszy. Relokacja wewnętrzna uchodźców wchodzi w grę, ale nawet te wysiłki nie wystarczą i Polska musi być gotowa na nową falę uchodźców. Rosja narusza prawo międzynarodowe, dopuszcza się zbrodni wojennych, łamie prawa człowieka. Putin bierze na cel cywilów, ostatnio w ostrzale szpitala zginęło dwudniowe dziecko. Musimy dalej solidarnie wspierać Ukrainę, zachowywać spokój i wprowadzać sankcje, które będą powstrzymywać reżim. Cena maksymalna dostaw ropy z Rosji to rozwiązanie niedoskonałe, ale dołoży się do strat tego kraju i podkopie ład społeczny. Rosjanie jako społeczeństwo muszą wziąć sprawy w swoje ręce, inaczej jeszcze długo nic się tam nie zmieni.