"Współczesny Projekt Manhattan". Polacy są w kwantowym wyścigu

"Biznes Klasa" to program money.pl dostępny w serwisie YouTube. Szef redakcji Łukasz Kijek prowadzi w nim rozmowy z obecnymi i byłymi szefami największych firm, a także z ludźmi z otoczenia biznesu - o ich życiu, biznesie, zarobkach i wielu innych sprawach. Gościem ostatniego odcinka był dr Mirosław Sopek, naukowiec Uniwersytetu Łódzkiego i przedsiębiorca, założyciel firm MakoLab oraz Quantum Blockchains.

Dr Mirosław Sopek uważa, że świat bardzo szybko zbliża się do momentu, w którym komputery kwantowe będą w stanie łamać obecne systemy kryptograficzne. Kiedy? - Powstanie komputera kwantowego, który ma znaczenie kryptograficzne, to jest perspektywa od 4 do 15 lat - mówi.

W jego ocenie wyścig o zbudowanie takiej maszyny przypomina historyczny program jądrowy. - To jest współczesny Projekt Manhattan (kryptonimem amerykańskiego projektu badawczego, którego celem było opracowanie pierwszej na świecie bomby atomowej - przyp. red.) - stwierdza. Wskazuje, że rozwój technologii kwantowych, ze względu na ich wpływ na bezpieczeństwo państw, ma dziś rangę strategiczną.

W tym wyścigu najwięcej pieniędzy, czyli aż 15 miliardów dolarów, inwestują dziś Chiny. Globalne wydatki na rozwój komputerów kwantowych szacuje się na około 40 miliardów dolarów rocznie. Za Chinami plasują się Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Niemcy - wynika z raportu EY.

Komputery kwantowe mają niewiele wspólnego ze współczesnymi PC-tami, ponieważ są potężnym narzędziem do rozwiązywania specyficznych problemów, w których mechanika kwantowa daje przewagę nieosiągalną dla tradycyjnych systemów. Komputer kwantowy działa dzięki qubitom, które - w przeciwieństwie do klasycznych bitów - mogą jednocześnie przyjmować wiele stanów dzięki superpozycji. Dr Mirosław Sopek tłumaczy, że daje to "nieskończoną liczbę stanów między 0 a 1" i pozwala wykonywać operacje niemożliwe dla zwykłych komputerów.

Sopek tłumaczy, że podstawą większości współczesnych zabezpieczeń, od logowania do banku po podpis cyfrowy, jest matematyka dużych liczb. Według niego łamanie dzisiejszych najlepszych kodów, przez dzisiejsze komputery jest praktycznie niemożliwe. - Najszybsze superkomputery robiłyby to tysiące lat - mówi.

Kwantowa maszyna zmienia wszystko. - Taki realny komputer kwantowy mógłby zrobić to w minutach lub godzinach - mówi Sopek. Gdyby powstał teraz, to "świat zabezpieczeń przestałby istnieć".

Dr Sopek wyjaśnia, że rzeczywistym zagrożeniem nie są hakerzy, lecz państwa dysponujące zasobami naukowymi i technologicznymi, określane przez niego jako rogue states (przyp. red. państwa zbójeckie).

- To jest potężna broń. Dlatego mówimy o Manhattanie - podkreśla. Dodaje, że złamanie szyfrowanej komunikacji sterującej infrastrukturą mogłoby sparaliżować kraj. - Mogłoby położyć pół Polski, pół Europy - mówi.

Jako przykład wskazuje sieci energetyczne, systemy bankowe, chmurę, GPS czy transport. W jego ocenie złamanie kluczy szyfrujących mogłoby zakłócić działanie wszystkiego "po kolei: samoloty, kolej, energetyka, banki".

Firma Quantum Blockchain, założona przez Sopka, zaczynała jako startup chroniący sieci blockchain. - Naszym pierwszym celem było zabezpieczenie blockchainów przed ryzykami i ten cel w dużym stopniu nam się udał - mówi Sopek.

Po zawirowaniach na rynku kryptowalut firma zmieniła kierunek i skupiła się na migracji do kryptografii odpornej na komputery kwantowe. - Nazywamy to Quantum Cryptography Migration System - tłumaczy. To warstwa pośrednia, dzięki której instytucje mogą płynnie przejść do nowych standardów bezpieczeństwa.

Efektem prac zespołu jest urządzenie, które symuluje działanie systemów QKD. - Nasze urządzenie kosztuje 2,5 tysiąca euro, a działa identycznie pod względem protokołów - mówi Sopek. Urządzenia komercyjne kosztują nawet 200 tys. euro.

Startup generuje również klucze kwantowe. Sopek określa je jako "połowę QKD". Firma przygotowuje się do uzyskania certyfikacji i prowadzi rozmowy z inwestorami.

Dr Sopek rozróżnia dwa podejścia do bezpieczeństwa przyszłości: kryptografię postkwantową i kwantową. Ta druga, oparta o fizykę, jest w jego ocenie "na podstawowym poziomie niełamalna". Polscy naukowcy są niezwykle aktywni w tym wyścigu. Sopek przypomina, że jeden z kluczowych protokołów QKD opracował Polak, prof. Artur Ekert.

Jednocześnie wskazuje, że Polska ma wielu ekspertów w tej dziedzinie, a krajowy ekosystem kwantowy rozwija się dynamicznie. Barierą pozostaje finansowanie. - Zrobiłem pod setkę spotkań z inwestorami i dopiero teraz coś się udało - mówi.

W poprzednich odcinkach "Biznes Klasy" Łukasz Kijek rozmawiał z:

• Adamem Ringerem, byłym prezesem Green Caffe Nero;
• Maciejem Pankiem, prezesem firmy Panek;
• Władysławem Grochowskim z Grupy Arche;
• prof. Andrzejem Blikle, cukiernikiem i przedsiębiorcą;
• Darią Abramowicz, psychologiem biznesu, która współpracuje m.in. z Igą Świątek;
• Henryką Bochniarz, założycielką Lewiatana;
• Dawidem Zielińskim, prezesem Columbus Energy;
• Jackiem Santorskim, psychologiem biznesu i przedsiębiorcą;
• Tomaszem Karolakiem, aktorem i założycielem teatru IMKA;
• Piotrem Voelkelem, założycielem VOX Meble i Uniwersytetu SWPS;
• Jakubem Tepperem, restauratorem z Poznania;
• Wojciechem Janickim, dyrektorem Instytutu Geografii Społeczno­‑Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie;
• Marianem Owerko, współzałożycielem Bakallandu;
• Marcinem Piątkowskim, profesorem Akademii Leona Koźmińskiego, autorem bestsellera "Złoty Wiek";
• Maciejem Wilkiem, dyrektorem operacyjnym Flair Airlines;
• Robertem Michalskim, założycielem Stradale Classics;
• Maciejem Oleksowiczem, prezesem Inter Cars;
• Jakubem Dwernickim, założycielem cyber_Folks i Vercom;
• Robertem Dobrzyckim, założycielem i prezesem Panattoni Europe i India;
• prof. Grzegorzem Mazurkiem, rektorem Akademii Leona Koźmińskiego;
• Dawidem Jakubowiczem, prezesem Kulczyk Investments;
• Marcinem Ochnikiem, prezes firmy Ochnik;
• Marcinem Ziopają, prezesem Zio-Max;
• Aliną Sztoch, prezeską Kubota;
• Karolem Okrasą, szefem kuchni w Platter by Karol Okrasa;
• Krzysztofem Domareckim, założycielem Grupy Selena;
• Jarosławem Szanajcą, prezesem Dom Development;
• Piotrem Fusem, współzałożycielem Grupy Auto Fus;
• Cezarym Kozaneckim, prezesem i założycielem Synektik;
• Bartłomiejem Walaszczykiem, założycielem Cars Collection;
• Pawłem Jarskim, prezesem Grupy Elemental;
• Tomaszem Salskim, współzałożycielem Grupy Klepsydra;
• Prof. Andrzejem Koźmińskim, twórca Akademii Leona Koźmińskiego;
• Martą Półtorak, współzałożycielką i prezeską Marma Polskie Folie;
• Adamem Sikorskim, prezesem Grupy Unimot;
• Kamilem Makulą, prezesem Superauto.pl;
• Marcinem Kubrakiem, współzałożycielem Enter Air;
• Jarosławem Królewskim, założycielem Synerise;
• Jarosławem Bienieckim, założycielem Runmageddonu;
• Stefanem Batorym, założycielem i prezesem Booksy;
• Piotrem Mikrutem, prezesem Grupy Śnieżka;
• Pawłem Kisielem, prezesem Grupy Atlas;
• Tomaszem Jagiełłą, prezesem Heliosa;
• Przemkiem Żebrowskim, współzałożycielem K2 Internet;
• Ryszardem Florkiem, prezesem Fakro;
• Michałem Kozakiem, prezesem Hotelu Arłamów;
• Dominiką Żak, współzałożycielką Dee Zee;
• Mateuszem Matulą, prezesem i współzałożycielem Kodano;
• Agnieszką Czajką, general managerem OTOMOTO;
• Michałem Sadowskim, założycielem Brand24;
• Wojciechem Morawskim, współzałożycielem Atlantica;
• Wojciechem Buczkowskim, prezesem Komputronika;
• Jakubem Swadźbą, prezesem i współzałożycielem Diagnostyki;
• Dariuszem Mioduskim, prezesem i właścicielem Legii Warszawa;
• Rafałem Sonikiem, prezesem Gemini Holding;
• Pawłem Wróblem, prezesem spółki NTFY;
• Zenonem Daniłowskim, prezesem Makaronów Polskich;
• Piotrem Nowosielskim, założycielem i prezes RocketJobs.pl i Just Join IT;
• Krzysztofem Pawińskim, prezesem Grupy Maspex;
• Mateuszem Dróżdżem, prezesem Cracovii;
• Igorem Klają, założycielem OTCF, twórcą marki 4F;
• Ewaldem Rabenem, prezesem Grupy Raben;
• Rafałem Modrzewskim, prezesem ICEYE;
• Przemkiem Benem Pączkiem, prezesem Nevomo;
• Krzysztofem Oleksowiczem, założycielem Inter Cars;
• Zbigniewem Jakubasem, właścicielem GK Multico;
• Martinem Lewandowskim, współzałożycielem KSW;
• Wojciechem Ćmikiewiczem, dyrektorem zarządzającym Vorwerk Polska;
• Lechem Kaniukiem, współzałożycielem SunRoof;
• Dariuszem Grzeszczakiem, prezesem i współzałożycielem Erbudu;
• Patrycją Strzelecką, współzałożycielką CashDirector;
• Konradem Howardem, współzałożycielem Booksy;
• Grzegorzem Broną, prezesem Creotech Instruments;
• Piotrem Baupre, założycielem Neo Energy Group;
• Jackiem Rutkowskim, współzałożycielem Amiki i właścicielem Lecha Poznań,
• Wiktorem Schmidtem, współzałożycielem Netguru,
• Marią Kwiatkiewicz, współzałożycielką YES,
• Robertem Podlesiem, założycielem COBI,
• Dariuszem Gałęzewskim, współzałożycielem Oshee,
• Rafałem Brzoską, założycielem InPostu,
• Rafałem Bugyi, prezesem Trumpf Hüttinger,
• Sebastianem Kondracki, współtwórcą Bielik AI,
• Pawłem Misztą, właścicielem firmy Auto Handel Miszta,
• Robertem Dobrzyckim, prezesem Panattoni Europe i właścicielem Widzewa Łódź,
• Bogusławem Leśnodorskim, prawnikiem i inwestorem,
• Markiem Troniną, twórcą Fundacji Maratonu Warszawskiego,
• Kacprem Nowickim, prezesem Nomagic,
• Gregoirem Nitot, prezesem i założycielem Sii Polska,
• Maciejem Nykielem, współtwórcą Nekery,
• Karolem Myślińskim, współzałożycielem Cylindersów,
• Jakubem Farysiem, prezesem Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego,
• Dariuszem Mazurkiewiczem, prezesem BLIKa,
• Karolem Pawlakiem, założycielem Vitroflory,
• Adamem Bartosiewiczem, współtwórcą WB Electronics,
• Gabrielem Kermiche, współtwórcą Eco Wipes oraz Galileo Medical,
• Arturem Rytlem, założycielem Green Holding.