ekonomia (strona 3 z 8)

Deficyt w kasie państwa już w tym roku mocno wzrośnie. I choć może nie grozi to od razu katastrofą, nie wszyscy ekonomiści mają przekonanie co do słuszności takiej polityki zapowiadanej przez PiS - pisze "Rzeczpospolita".

– Przyczyn inflacji jest kilka. Podstawowa to sytuacja cen na rynku surowcowym, czyli wzrost cen na surowce energetyczne Następna to zerwane w wyniku pandemii łańcuchy dostaw i braki niektórych produktów, co powoduje przestoje w różnych przedsiębiorstwach. Czy te przyczyny mają szansę na wygasanie? To jest pytanie karkołomne. Europa jest uzależniona od dostaw gazu z Rosji i tutaj mamy wielką niewiadomą. Wyczerpuje się potencjał na ropę, przedsiębiorstwa zawsze w takich sytuacjach szukają rozwiązań zastępczych, w związku z czym nawet krajów OPEC muszą się liczyć z obroną ze strony firm i krajów. To już się dzieje, zmienia się struktura zakupów surowców energetycznych – powiedziała w programie "Money. To się Liczy" prof. Elżbieta Mączyńska, prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. – Nikt nie mówi, że z problemem inflacji uporamy się szybko. Zgadzam się z opiniami, które od połowy roku szacują, że od połowy roku inflacja zacznie stopniowo wygasać. Ale nie ma mowy, żebyśmy w tym roku doszli do celu inflacyjnego – dodała.

Filmy dokumentalne ogląda się nie tylko dla rozrywki, ale też dla poszerzenia wiedzy i zrozumienia pewnych mechanizmów. Oglądając najlepsze filmy dokumentalne o finansach, poznasz od podszewki rynek inwestycyjny, zasady rządzące światową giełdą, tajemnice pozyskiwania dużych pieniędzy czy kulisy finansowych korupcji. Bo tam, gdzie toczą się wielkie historie, rozgrywają się spektakularne oszustwa, tam najczęściej w grę wchodzą wielkie pieniądze.

W 2022 r. gospodarka świata przekroczy po raz pierwszy 100 bln dolarów, Chiny staną się do 2030 r. największym gospodarczo krajem na świecie przed USA, Indie wyprzedzą w 2022 r. Francję, a rok później w Wielką Brytanię - to prognozy brytyjskiego Centre for Economics and Business Research (CEBR), o których pisze "Rzeczpospolita".

Minister Finansów uważa, że narzędzia zawarte w tarczy antyinflacyjnej nie mają sprawić, że portfele Polaków będą grubsze, tylko mają spowodować, że wzrost cen nie będzie taki bolesny. Kościński w rozmowie w Polsat News odniósł się do tematu inflacji. Nie chciał powiedzieć wprost, że w 2022 roku czeka nas dwucyfrowy wskaźnik inflacyjny, ale zdaniem polityka, trzeba zawsze przygotowywać się na najgorsze.

0% VAT na żywność to dobry pomysł? - Niestety nie jest to dobry pomysł. W ogóle polityka fiskalna w walce z inflacją może pomóc, ale w dłuższym okresie, to perspektywa wielu lat, a nie kilku kwartałów. Ze sprawami związanymi z procesami inflacyjnymi zawsze kojarzona i odpowiedzialna była Rada Polityki Pieniężnej - powiedział w "Money. To się liczy" ekonomista dr Jarosław Janecki, wykładowca SGH. - Tutaj pojawia się problem, ponieważ w Polsce rosną nie tylko ceny żywności, ale również ceny usług. Procesy płacowe również się wymykają spod kontroli, bo brakuje pracowników - dodał.

Polska 2050 szykuje się do prezentacji swojej oferty dla wyborców. Na sobotnim wydarzeniu poznamy założenia programu gospodarczego ruchu. Jak dowiaduje się money.pl, przedstawi je m.in. prof. Paweł Wojciechowski, główny ekonomista Pracodawców RP, który odpowiada za kształt programu ugrupowania Szymona Hołowni. Informację o rozpoczęciu współpracy potwierdza nam sam Wojciechowski.

Rządowi Prawa i Sprawiedliwości nie opłaca się czekać z wyborami do 2023 roku? Właśnie na ten rok prognozuje się wciąż wysoką inflację i jednoczesny wzrost stóp procentowych, co wpłynie na wyhamowanie gospodarcze, przy wciąż wysokich cenach. - Dziwi mnie w ogóle to, że rząd zdecydował się wydać 10 miliardów złotych na tarczę antyinflacyjną, która tak naprawdę jest inflacyjna. Nie wiem co to ma dać, bo nikt niczego dużego w portfelu nie zauważy, jest to rozlane na całe społeczeństwo. Pierwotnie myślałem, że to jest ruch na przyspieszone wybory - powiedział w "Money. To się liczy" dr Sławomir Dudek, główny ekonomista Forum Obywatelskiego Rozwoju. - Ta inflacja i tak zostanie wysoka. Politycznie tarcza na pewno jest instrumentem. Czy do przyspieszonych wyborów? Gdyby te odbyły się na wiosnę, to inflacja nadal będzie wysoka, tarcza złagodzi ją z 9 do może 7 procent, to nadal jest wysoko, społeczeństwo będzie to odczuwało. Cały przyszły rok to jest podwyższona inflacja i ona nie ustąpi w 2023 roku. Inflacja będzie bardzo ważnym tematem. Obawiam się, że rząd, który popuszcza reguły, wydaje pieniądze poza kontrolą parlamentu, teraz na tarczę antyinflacyjną chce wydać 10 miliardów złotych, która raczej zaszkodzi niż pomoże, robi to na pokaz i będzie stwarzał kolejne tarcze i rozsypywał pieniądze, czym zadłuży nas na potęgę - dodał.

Inflacja w Polsce w listopadzie 2021 r. wyniosła 7,7 proc. - podaje GUS. To najwyższy odczyt wzrostu cen od grudnia 2000 r., czyli od 21 lat. Które kategorie cenowe odpowiadają za te rekordy? - Wszystkie (śmiech - przyp.). A tak zupełnie serio - ceny energii, w przypadku paliw mamy ponad 30 proc. wzrostu, ceny nośników energii to też są dwucyfrowe wzrosty. Mamy dość wyraźne przyspieszenie cen żywności i to jest czynnik, który naprawdę nam dopalił inflację w ostatnich miesiącach, ale przede wszystkim mamy wysoką inflację bazową, co wynika z kolei z faktu, że i producenci dóbr przemysłowych, i importerzy, i usługodawcy nie mają większych oporów z przerzucaniem kosztów na konsumentów - powiedział w "Money. To się liczy" Piotr Bartkiewicz, ekonomista Banku Pekao S.A.

- Ostatni odczyt inflacji przez Główny Urząd Statystyczny pokazuje 6,8 procent. Zdaniem większości ekonomistów, także naszego zespołu makro, raczej będziemy mogli spodziewać się kolejnej podwyżki tego wskaźnika do końca roku. W grudniu pewnie zobaczymy 7 z przodu tego odczytu. I to też oznacza, że na początku przyszłego roku, kiedy będziemy mieli weryfikację taryfikatorów cen energii, pomimo że wzrost został rozłożony na kilka lat, będziemy widzieli 8-procentowy wzrost inflacji - powiedział w "Money. To się liczy" Piotr Arak, dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego. - Natomiast dzisiaj prognozowanie co będzie później jest niezwykle trudne, ze względu na kilka kryzysów czy wyzwań, które przed gospodarką się rysują. - Nie powiedziałbym jednak, że szykują się bardzo drogie święta. To jeszcze nie jest hiperinflacja. Natomiast już jest niepokojąco - dodał.

Z medialnych doniesień wynika, że prof. Adam Glapiński zostanie powołany na kolejną kadencję szefa NBP. Co będzie największym wyzwaniem na kolejnych 6 lat jego kadencji? - Przed bankiem centralnym jest trudny okres. Przez ostatnie lata polityka pieniężna była raczej w cieniu, ludzie się tym nie interesowali, inflacja nie była podwyższona, stopy procentowe były przez bardzo długi okres na poziomie 1,5 proc., to był temat zupełnie poboczny - powiedział w "Money. To się liczy" Mikołaj Raczyński, członek zarządu Noble Funds TFI. - Dziś jest wiele wyzwań. Ustabilizowanie złotego, schłodzenie inflacji tak, by jak najmniej dotknęło to gospodarki. Jeżeli prezes Glapiński dostanie kolejną szansę, kolejną kadencję, to trzymam kciuki, by poszło to lepiej niż w ostatnich miesiącach. Wyzwań jest dużo, trzeba się skupiać na horyzoncie kilku kwartałów, kilku lat do przodu, a nie tylko tych najbliższych odczytów. To, co jest najważniejsze, a zostało trochę zapomniane w ostatnich kwartałach, to przekaz do społeczeństwa, że bank centralny jest od tego, żeby pilnować inflacji, zabezpieczać stabilność polskiej waluty, żeby nikt nie miał co do tego wątpliwości - dodał.

Złoty znalazł się na 12-letnich minimach. Co dalej z polską walutą? - Problemów jest kilka. Obserwujemy umocnienie dolara, co przesuwa większość walut na świecie. Natomiast u nas wygląda na to, że coraz trudniejsze w odbiorze dla inwestorów jest to, że nadal nie jest zaakceptowany Krajowy Plan Odbudowy. Pieniądze nie płyną do Polski, a przy bardzo drogich cenach surowców i bardzo rozgrzanej gospodarce prowadzi do zmian w rachunku obrotów bieżących i do gwałtownego osunięcia na walucie - powiedział w "Money. To się liczy" Mikołaj Raczyński, członek zarządu Noble Funds TFI. - Jak najszybsze uregulowanie kwestii związanych ze środkami europejskimi są jednym z istotniejszych elementów oddziaływania na polski złoty, a do tego pozostałe elementy, czyli podwyższona inflacja i nadal dość niskie stopy procentowe. Natomiast kwestia środków europejskich jest coraz istotniejsza - dodał.

Rada Polityki Pieniężnej podniosła stopy procentowe, biuro prasowe NBP zaczęło publikować w internecie wpisy ośmieszające instytucję. Tymczasem wartość złotego drastycznie spada. - Otoczka rozrywkowa wokół NBP nie jest w zakresie moich kompetencji. Ważne jest to, żeby tę inflację realnie przyciskać, bo presja inflacyjna z punktu widzenia popytu będzie rosła, więc ważne, by NBP maksymalnie ograniczył działalność rozrywkową, a skupił się na swojej podstawowej działalności - powiedział w "Money. To się liczy" Maciej Witucki, prezydent Konfederacji Lewiatan. - Rozumiem, że krzyżuje się tu walka z inflacją z kampanią wyborczą. Na poważnie jednak ważne jest, byśmy walczyli z inflacją, bo dochodzenie do poziomów dwucyfrowych będzie trudne dla firm. To będzie trudno okiełznać - dodał.

W 2022 roku inflacja wystrzeli jeszcze mocniej i osiągnie poziom ponad 10 procent? - Bazowym scenariuszem jest to, że inflacja nieznacznie przekroczy 8 procent. Natomiast patrzeć na to, jak mocno w ostatnich miesiącach inflacja nas zaskakiwała, nie można tego wykluczyć. Natomiast na dziś nie powiedziałabym, że jest to bazowy scenariusz - powiedziała w "Money. To się liczy" Marta Petka-Zagajewska, kierownik zespołu analiz makroekonomicznych PKO BP. - Ceny energii, ceny żywności i to, co najbardziej niepokoi, to fakt, że na dziś nie mamy właściwie kategorii w koszyku inflacyjnym, które by nie rosły. To też pokazuje, jak wiele elementów determinuje te procesy inflacyjne. My się skupiamy na klasycznym założeniu, że popyt jest zbyt silny, więc trzeba go schłodzić podwyżkami stóp procentowych. Proszę zwrócić uwagę, że bardzo dużą rolę w tym, co dzieje się z cenami sprzętu RTV i AGD, z cena wyposażenia mieszkania, ma ten szok podażowy, czyli ograniczenia w dostępności do komponentów, a na to podwyżki stóp procentowych nie będą już miały żadnego wpływu - dodała.

Złoty w potrzasku. Polska waluta traci wobec dolara, euro, franka czy funta. - Tutaj też widać oddziaływanie kilku różnych trendów. Dwa oddziałują nie tylko na złotego, ale na globalny rynek walutowy. Pierwszy to wciąż utrzymująca się wysoka niepewność. Tutaj doskonałą miarą jest to, co dzieje się na kursie franka do euro, który zbliża się do minimów z 2015 roku. Druga rzecz to skrajnie różne podejście do procesów inflacyjnych i oceny kondycji gospodarki ze strony Rezerwy Federalnej i Europejskiego Banku Centralnego, który determinuje to, co dzieje się z euro i dolarem - powiedziała w "Money. To się liczy" Marta Petka-Zagajewska, kierownik zespołu analiz makroekonomicznych PKO BP. - Dolar jest coraz mocniejszy względem euro, bo tam, po pierwsze, Rezerwa Federalna zaczęła już normalizować politykę pieniężną, a rynki zapowiadają, że tempo zacieśniania polityki będzie przyspieszane. To tradycyjnie promuje walutę państwa, które swoją politykę zacieśnia. Natomiast jest też tak, że umacniający się dolar szkodzi walutom rynków wschodzących, złoty nie jest jedyną walutą, która traci. Na te dwa czynniki globalne nakłada się też to, co dzieje się w polskiej gospodarce - dodała.

Zdaniem ekspertów ryzyko osłabienia złotego jest największe od momentu początku pandemii. Rozrzut prognoz sprawia, że różnice kursu potrafią sięgać nawet 10 groszy. Analitycy wskazują przy tym na różne powody obecnej sytuacji. Kto ma rację i co czeka złotówkę w najbliższych miesiącach?

- Od kilku lat powstaje równoległy budżet. Parlament zajmuje się budżetem państwa, pewnymi funduszami, ale będącymi pod kontrolą ustawy o finansach publicznych. A równolegle do tego, przy okazji pod pozorem covid, zostały rozbudowane przy Banku Gospodarstwa Krajowego fundusze. Te fundusze się zadłużają i są w ogóle poza prawem budżetowym, poza dyscypliną finansów publicznych, poza kontrolą ustawy o finansach publicznych. To oznacza, że są poza kontrolą parlamentu, rząd z tego się nie rozlicza, absolutorium rządu tego nie obejmuje. Rada nadzorcza, którą jest Sejm, w ogóle nie ma kontroli nad przedsiębiorstwem, którym jest nasze państwo. I to rozrasta - powiedział w "Money. To się liczy" główny ekonomista FOR dr Sławomir Dudek. - Oszustwo w budżecie polega na czymś, co ja nazywam rajem wydatkowym premiera Morawieckiego. To tak zostało skonstruowane, że nawet nie minister finansów, nie Rada Ministrów, a jednoosobowo premier może sobie zdecydować, że w następnym tygodniu trzeba wyemitować obligacje na 10 miliardów złotych, bo będzie jeździł i rozdawał czeki w samorządach. Moim zdaniem prawnicy, konstytucjonaliści powinni się tym zająć i sprawdzić, czy te raje wydatkowe premiera to nie jest złamanie konstytucji - dodał.

Rząd zaprojektował budżet na 2022 rok. Dr Sławomir Dudek wytyka rządzącym oszustwo budżetowe. - Rząd w całym budżecie, który liczy tysiąc stron, podał dwie obiektywne liczby. To jest deficyt europejski, który ma być dwa razy większy niż ten, który jest podawany w projekcie budżetu, a druga sprawa to dług europejski, z którego wynika, że jest zadłużenie poza kontrolą. Te liczby są tylko dwie, więc nie potrafimy tego rozliczyć. A ponadto rząd może w ciągu kilku godzin zdecydować o wydaniu pieniędzy na cele polityczne i zmienić ten deficyt o 10 czy 20 miliardów złotych - powiedział w "Money. To się liczy" główny ekonomista FOR dr Sławomir Dudek. - Rząd zaciąga trwałe zobowiązania, bez pokrycia w trwałych dochodach. To jest trwały deficyt. Obudzimy się z tym, że nagle trzeba będzie zwiększyć podatki, co już rząd robi, żeby zbilansować deficyt. Dlatego będą kolejne wzrosty akcyzy, kolejne podatki cukrowe, bankowe i inne. A poza tym, rząd autorytarny ma ogromną władzę, może kupić wszystko - dodał.

"Kłamstwo budżetowe PiS" - tak ekonomista dr Sławomir Dudek określa projekt budżetu na 2022 rok w głośnym wywiadzie dla money.pl, który został nawet zacytowany z mównicy Sejmowej. O komentarz poprosiliśmy innego ekonomistę, byłego ministra finansów Pawła Wojciechowskiego. - Mówiąc o sztuczkach księgowych, musimy powiedzieć, gdzie są stosowane. Przede wszystkim mamy konstytucyjny limit długu i stabilizacyjną regułę wydatkową. Pierwsza sprawa jest taka, że rząd stosuje polską definicję długu, według tej europejskiej jesteśmy blisko tego limitu długu, więc przestrzeń fiskalna jest niewielka. Rząd radzi z tym sobie tak, że powiększa przestrzeń fiskalną, ale także wypycha wydatki do funduszy pozabudżetowych - powiedział nam główny ekonomista Pracodawców RP. - Głównym z nich jest fundusz Banku Gospodarstwa Krajowego, ale powiedzmy sobie wprost - to nie jest fundusz, to jest rachunek, utworzony rozporządzeniem. Mamy do czynienia z kreatywną księgowością, by ominąć regułę wydatkową. Mamy też kolejną rzecz, czyli fundusz covidowy i on jest uznaniowy. Kolejny, który ma powstać, to są Polskie Inwestycje Strategiczne, w skrócie PIS. Tam również premier Morawiecki będzie osobiście podejmował decyzje - dodał Wojciechowski.

Stan finansów Polski jest tak dobry, że Unia Europejska nie jest nam do niczego potrzebna? - Aż mi się nie chce wierzyć, że można mówić tak nieodpowiedzialne brednie. Mówiąc o kondycji polskich finansów, nie wiem, czy minister finansów opiera to o drukowanie pieniędzy przez pana Glapińskiego, co byłoby niezwykle złowrogie, bo PRL zakończył żywot z inflacją na poziomie tysiąca procent, czy może bierze pod uwagę to, że gospodarka po covidzie się dźwignęła, ale przecież żadne rozsądny człowiek nie traktuje rzeczy przejściowych jako trwałych - powiedział w programie "Money. To się liczy" prof. Leszek Balcerowicz, były wicepremier i minister finansów, obecnie przewodniczący Rady FOR. - Finanse państwa są na niepokojącej drodze, ale zły scenariusz nie musi się zrealizować, przy odpowiedniej aktywności społeczeństwa obywatelskiego i ekonomistów. Ale to, co jest bardziej prawdopodobne przy kontynuacji antyrozwojowej polityki PiS i ugrupowania Ziobry, to jest nadchodzące silne spowolnienie polskiej gospodarki. Bo wzrost zależy od tego, ile osób pracuje, ale też od tego, jaka jest efektywność i innowacyjność, która jest związana z gospodarką prywatną. Przedsiębiorstwa państwowe są przyczyną problemów, a nie rozwiązań. Inwestycje prywatne spadły do mniej więcej 10 procent PKB. A jednocześnie ta antyeuropejska polityka grozi tym, że bardzo ważny czynnik rozwoju Polski, czyli inwestycje zagraniczne, mogą napływać wolniej. Dlatego grozi nam stopniowe, ale bardzo silne spowolnienie gospodarki. W skrajnym przypadku, niestety możliwym, Polska przestanie doganiać Zachód - dodał.

Nagroda Nobla z ekonomii w 2021 powędrowała do Davida Carda, Josha D. Angrista, Gudio W. Imbensa. Nagrodę w wysokości 10 mln koron szwedzkich podzielono między wyróżnionych. Pierwszy z nich dostanie 5 mln koron szwedzkich, kolejnych dwóch resztę. Naukowców wyróżniono za opracowanie metodologii pozwalającej skuteczniej interpretować wyniki naturalnych eksperymentów.

W środę RPP podjęła decyzję o podwyższeniu stopy referencyjnej NBP o 0,4 pkt proc., tj. do poziomu 0,50 proc. Co to oznacza w praktyce? - To będzie miało duży wpływ na nasze finanse. Jeżeli spojrzymy na statystycznego kredytobiorcę, który ma kredyt w złotych, to rata - uśredniając - powinna wzrosnąć o około 35 złotych miesięcznie. Docelowo wzrośnie o tyle, bo to też nie jest tak, że rata będzie wyższa już od dziś. Aktualizacja oprocentowania zwykle trochę trwa - miesiąc, dwa, trzy. Maksymalnie kilka miesięcy - powiedział w programie "Newsroom" Bartosz Turek, główny analityk HRE Investments. - Oczywiście zwykle tak jest z tymi danymi uśredniającymi, że mało kto dokładnie tyle zarabia i mało kto ma dokładnie taki kredyt. Dlatego warto pokazać przykład, który każdy może odnieść do siebie. Jeżeli zadłużyliśmy się na 25 lat, to na każde 100 tysięcy złotych pożyczonego kapitału musimy spodziewać się, że w konsekwencji tej podwyżki stóp procentowych, nasza miesięczna rata wzrośnie o około 20 zł. Czyli jeśli mamy kredyt na 200 tysięcy złotych, to rata wzrośnie o około 40 złotych, przy 300 tysiącach będzie to 60 złotych i tak dalej. Co paradoksalne, podniesienie stóp procentowych umocniło złotego, dlatego na przykład osoby mające kredyty we frankach będą miały nieco niższą ratę, bo frank potaniał wobec złotego - dodał.

- Inflacja nie jest tematem, który należy zamiatać pod dywan. Jest raczej kwestią, którą trzeba się martwić, jeśli utrzymuje się na wysokim poziomie. Mamy kilka miesięcy wzrostów. Część Rady Polityki Pieniężnej mówi, że jest potrzeba podwyżki stóp procentowych. Gdybym dzisiaj brał kredyt, czy był osobą spłacającą, raczej bym się zastanowił nad ryzykiem podniesienia stóp procentowych, bo większość banków centralnych w naszym regionie już to zrobiła, przy niższej stopie inflacji. A na te kraje oddziałują te same czynniki, czyli energia i paliwo - powiedział w programie "Money. To się liczy" Piotr Arak, dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego. - Jeżeli ten wzrost inflacji nie będzie krótkoterminowy i będzie dalej utrzymywać się jesienią, nie widzę podstaw, dla których Rada Polityki Pieniężnej nadal miałaby odwlekać decyzję o podwyższeniu stóp procentowych - dodał.

Tegoroczne Forum Ekonomiczne było jego jubileuszową 30. edycją. W Karpaczu pojawili się najważniejsi przedstawiciele świata biznesu, nauki i polityki. Jakie są najważniejsze konkluzje tegorocznego wydarzenia? Rozmawiamy o tym z Zygmuntem Berdychowskim, Przewodniczącym Rady Programowej Forum Ekonomicznego.

- Nie ma w ustawodawstwie zbyt wielu śladów wykorzystania instrumentów podatkowych do wspierania podatników - alarmuje SGH w raporcie zaprezentowanym na Forum Ekonomicznym w Karpaczu. Eksperci wskazują zgodnie, że sukcesy rządu w zakresie polityki podatkowej w czasie pandemii mają charakter wyłącznie "marketingowy".