system emerytalny (strona 2 z 5)

Jednym z najważniejszych tematów kampanii wyborczej są kwestie związane z emeryturami Polaków. Mateusz Morawiecki wciąż przypomina, że to Donald Tusk, kiedy był premierem, podniósł wiek emerytalny. Tymczasem sam opowiadał się za tą reformą.

PiS obiecało wprowadzenie emerytur stażowych. Czy Polskę na to stać? - Emerytury stażowe są zależne od tego, co wypracuje pracownik. Emerytura w tej chwili to jest to co uzbieramy na naszym koncie dzielone przez dalszy okres do życia liczony w miesiącach - powiedział Sebastian Koćwin w trakcie pierwszej debaty gospodarczej w programie "Money.pl". - Warto zaznaczyć, że wcześniejsze przejście na emeryturę będzie oznaczało, że tych zebranych środków będzie mniej i będą dłużej wypłacane, ale to wcale nie obciąży systemu emerytalnego. Natomiast jeśli patrzymy na kwoty, projekt, który my zakładaliśmy, to byłby koszt od 8 do 14 mld zł rocznie na emerytury stażowe. Ale projekt rządu jest gorszy, mniej osób skorzysta. Póki nie dostaniemy gotowego projektu, to trudno oceniać koszt, ale uważam, że on będzie stosunkowo niski. Pracujemy coraz dłużej, ale brakuje zdrowia. Pracujemy 1,9 tys. godzin w skali roku, na Zachodzie to jest 1,3 tys. godzin. Patrząc długookresowo Polak pracuje o 10 lat dłużej niż Niemiec, dlatego emerytury stażowe są potrzebne. Jedna czwarta mężczyzn nie dożywa w Polsce emerytury. Takie są fakty – uważa. - Nie stać nas na emerytury stażowe. Ten pomysł rozwali system emerytalny - uważa z kolei Oskar Sobolewski, ekspert emerytalny i rynku pracy. - Polska jest społeczeństwem starzejącym się, wydłuża się czas życia. Jeśli to sobie zderzymy z emerytura stażową w wieku 56-57 lat, to widzimy perspektywę długiego bycia na emeryturę. Reforma powinna polegać na wyrównaniu wieku emerytalnego, wyrównaniu stażu dla kobiet i mężczyzn. Pamiętajmy, że sobie zamykamy źródło finansowania i że nie będzie osób wykonujących określone prace. Brakuje rąk do pracy na rynku. Musimy to naprawić i stworzyć wizję reformy systemu emerytalnego, nie polityczną, a merytoryczną. Trzeba spojrzeć na perspektywę osób, które mają teraz 30-40 lat i będą przechodzić na emerytury za czas jakiś. Osobami, które pracowały ciężko w trudnych warunkach także państwo powinno się zaopiekować, ale to nie muszą być emerytury stażowe. Trzeba pomyśleć o systemie przekwalifikowania tych osób - dodał ekspert.

Według ostatnich prognoz OECD, stopa zastąpienia wyniesie ok. jedną trzecią ostatniego wynagrodzenia. Czy czekają nas głodowe emerytury? - Politycy nie patrzą w przyszłość. Nie ma spójnej wizji dotyczącej reformy emerytalnej – powiedział podczas debaty gospodarczej w programie „Money.pl” Oskar Sobolewski, ekspert emerytalny i rynku pracy. - Reformy emerytalne to nie są reformy, które przeprowadza się z roku na rok, czy z miesiąca na miesiąc. To musi być rozłożone na kilkanaście lat, zwłaszcza jak mamy zrównywać wiek emerytalny kobiet do wieku mężczyzn. Czekają nas głodowe emerytury, jeśli nie będzie żadnych zmian. Emerytury stażowe, "trzynastki", "czternastki" - to wszystko zniechęca do dłuższej pracy, do dłuższego odkładania na emeryturę. Postulat drugiej waloryzacji byłby dużo lepszym pomysłem niż te różne dodatki i bonusy wyborcze. Potrzeba nam więcej systemowego myślenia. Ale też nie ma się co dziwić politykom, bo emeryci to coraz większa grupa. Stąd te postulaty o obniżeniu wieku emerytalnego - zauważa Sobolewski. - Zachęcajmy do dłuższej pracy, ale nie zmuszajmy do niej - uważa z kolei Sebastian Koćwin, wiceprzewodniczący OPZZ. – Każdy wie, jak funkcjonuje jego organizm i w pewnym momencie osoby, które zaczęły pracować w bardzo młodym wieku, pracowały ciężko, nie są w stanie pracować długo. Wiemy, jak funkcjonuje system rentowy. Zachęty, które proponuje rząd, nie są wystarczające, bo „trzynastka” i „czternastka” są przyznawane praktycznie w każdym przypadku. To nie zachęca do dłuższej pracy. Wyższa waloryzacja byłaby lepszym rozwiązaniem. Mówimy także o podwójnej waloryzacji, ale także o rencie wdowiej, bo to by poprawiło sytuację samotnych kobiet. Chodzi o rozwiązania systemowe, o dłuższą pracę w zdrowiu, usprawnijmy rynek pracy z lepszymi wynagrodzeniami. W piątek mieliśmy protest budżetówki. Oni zarabiają w granicy minimalnej pensji. Jak w tej sytuacji mają sobie wypracować godną emeryturę? – pytał gość „Money.pl”

To, co dzieje się z "14. emeryturą", to już nawet nie jest żart. To ordynarna kiełbasa wyborcza. A do wyborów jeszcze 55 dni. Wiele się jeszcze może wydarzyć, i wiele naszych pieniędzy pójdzie zapewne do najbardziej "obiecujących" grup wyborców - pisze w opinii dla money.pl ekonomista Piotr Kuczyński.

Emerytalne pytanie referendalne PiS to zagranie nie tylko pod emocje, ale też pod niezrozumienie przez społeczeństwo tego, w jaki sposób w Polsce działa system emerytalny. Tymczasem z emeryturami w Polsce jest kilka zasadniczych problemów, o których PiS w zasadzie głośno nie mówi.

Emerytura o pięć lat wcześniej? Rząd planuje zmiany, które pozwolą na wcześniejsze przejście na emeryturę dla określonych grup zawodowych. "Fakt" sprawdził, kto na nich skorzysta.

- Dane GUS mówią o tym, że jeszcze w roku 2020 udział osób 60-65 lat w naszej populacji to było niespełna 15 proc. Dane z ubiegłego roku pokazują już 23 proc. - powiedziała w programie "Newsroom" WP dr Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW. – To ważny sygnał dla polskiego systemu emerytalnego, także w kontekście migrantów i rynku pracy. System jest zbudowany wokół zdefiniowanej składki, czyli tyle ile zgromadzimy kapitału, tyle zostanie nam na jesień życia. Możemy tylko mieć nadzieję, że politycy tych pieniędzy nie zagarną na inne cele, ale pewne jest to, że stopa zastąpienia będzie znacznie niższa niż jest dzisiaj. Mówi się o tym, że dzisiejsi młodzi będą mieli emeryturę na poziomie 25-30 proc. swoich pensji. To są dane OECD. Zatem im więcej będziemy mieć osób pracujących, tym nasze składki będą wyższe a tym samym także przyszła emerytura – wyjaśnia ekonomistka.

Nowelizacja budżetu wyszła naprzeciw m.in. postulatom "Solidarności". Premier został zapytany o podnoszoną przez nią kwestię emerytur stażowych, co w praktyce obniżyłoby wiek emerytalny. - Ten rozdział negocjacji nie został jeszcze zakończony - stwierdził Mateusz Morawiecki.

Rząd przyjął projekt ustawy o ogólnoeuropejskich indywidualnych produktach emerytalnych. Na polskim rynku pojawi się nowy produkt - OIPE. To tak zwana europejska emerytura. Co to takiego? - To jest kolejny program systematycznego oszczędzania na przyszłą emeryturę. Tym się różni od tego, co już mamy w Polsce, że ma charakter europejski - powiedział w programie "Newsroom" WP Maciej Samcik, autor bloga subiektywnieofinansach.pl. - W Polsce mamy dużo instrumentów, które pozwalają uniknąć podatku, np. IKE, gdzie nie płacimy podatku Belki. Możemy także założyć konto IKZE i mieć odpis podatkowy każdego roku. Niektórzy mają w firmach PPE lub PPK. Każdy ma jakieś pieniądze w OFE. Teraz dochodzi nowy instrument. Korzyści? Polacy uzyskają dostęp do ofert firm z całej Europy. I będą mieli gwarancje, że jest to rozwiązanie niezależne od polskiego rynku i polskiego rządu. To pomysł dla osób, które boją się w tej chwili korzystać z programów emerytalnych oferowanych w Polsce. Mają obawy, że zmieni się rząd, zmienią się przepisy i pieniądze przepadną. OIPE będzie instrumentem europejskim odpornym na zakusy polskich polityków - tłumaczy ekspert.

- Wszyscy, którzy mają poniżej 40 lat, są narażeni na niskie emerytury w przyszłości - powiedział w programie "Newsroom" WP Maciej Samcik, autor bloga subiektywnieofinansach.pl. – Dlaczego? Osoby, które obecnie przechodzą na emerytury, dostały kapitał początkowy sprzed reformy emerytalnej, który im podwyższa emeryturę. Osoby, które całe swoje zawodowe życie są w nowym systemie, tego bonusu nie dostaną. Drugi problem jest taki, że pracujących jest coraz mniej, a korzystających z emerytur jest coraz więcej. Dlatego albo będą rosły podatki, albo trzeba będzie obniżać wartość emerytur. Są już w tej chwili głosy takie, że za 10-15 lat, jak ten trend się utrzyma, to skończy się to wszystko emeryturą obywatelską. Czyli niezależnie od tego, ile każdy z nas wpłaci do systemu, wszyscy dostaniemy po 1000 zł, a resztę trzeba będzie sobie dołożyć z prywatnych oszczędności. Myślę, że jedna trzecia z nas to osoby, które będą miały najniższą emeryturę, która nie pozwoli na godne życie. Zatem oszczędzanie już dziś to konieczność dla każdego 30-40-latka. Warto odkładać nawet 100-200 zł miesięcznie. To nie musi być oszczędzanie na emeryturę, to jest oszczędzanie po to, by kiedyś móc już nie pracować – dodaje ekspert.

Na zakup mieszkania, na leczenie, na jesień życia - Polacy sięgają po oszczędności zgromadzone w Pracowniczych Planach Kapitałowych. Oto najnowsze dane o wypłatach bez podatku i potrąceń.

Liczba ludności Polski spadnie z 37,6 mln w 2022 r. do zaledwie 29,5 mln w 2100 r. – wynika z najnowszej prognozy demograficznej Eurostatu. Polska jest jednym z krajów Unii Europejskiej, które są pod tym względem w czołówce.

- PPK działa tak, że jeśli jako pracownik zadeklaruję udział w programie, odkładając 2 proc. z wynagrodzenia, to drugie tyle dostanę w postaci dopłat od pracodawcy. Te środki trafiają na moje konto w PPK i będą inwestowane za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych - powiedział w programie "Newsroom" WP Paweł Borys, prezes Polskiego Funduszu Rozwoju. – Jak jesteśmy młodzi, więcej tych środków jest inwestowanych na rynku akcji, który jest obarczony większym ryzykiem. Im bliżej emerytury, tym te środki są bezpieczniejsze i lokowane w obligacje. Mimo turbulencji gospodarczych w ostatnich 3 latach związanych z pandemią i wojną ta strategia okazała się bezpieczna z punktu widzenia ochrony środków. Czyli z jednej strony korzystamy z dopłat, z drugiej zaś dzięki strategii inwestycyjnej środki pomnażamy – przekonuje prezes PFR.

Za czasów koalicji PO-PSL emerytury realnie rosły, a za PiS wartość świadczeń realnie zmalała - tak wynika z porównania, którego dokonał finansista Michał Przybylak. - Za PO i PSL waloryzacja wynosiła 2-3 zł, a nasz rząd realnie pomaga emerytom – przekonuje w "Super Expressie" Stanisław Szwed.

- System emerytalny w Polsce działa tak, że im później przejdziemy na emeryturę, tym lepiej, tym to świadczenie jest wyższe. Zatem nasz rynek pracy powinien też być nastawiony na powolne wyłączanie określonych grup Polaków z tego rynku. A tego nie ma - powiedział w programie "Newsroom" WP dr Tomasz Lasocki z wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. - Mówi się o tym, że to od nas zależy, kiedy na emeryturę przejdziemy, ale to nie jest tak do końca. Jeśli 90 proc. Polaków idzie na emeryturę zaraz po uzyskaniu uprawnień, to rynek pracy jest tak ukształtowany, że nawet jeśli chcemy dłużej pracować, to z rynku zostaniemy wyrzuceni. To jest mit, że każdy może zrobić tak, jak mu się podoba. Na przykład profesorowie później przechodzą na emeryturę i to jest administracyjnie uregulowane. Dziś bardzo ważne są te składki, które zostały odłożone na początku. Kiedyś osobom, które szykowały się do przejścia na emeryturę, dawało się premię, bo to podwyższało świadczenie. Dziś bonus dostaje się za odwlekanie tego momentu. Dobrym pomysłem byłoby podniesienie wieku emerytalnego, ale tak, by np. kobieta po 60-tce miała stopniowo zmniejszany wymiar etatu i coraz mniej pracy. Byłoby to korzystne dla niej, dla systemu i rynku pracy. Wszyscy zyskują - uważa ekspert.

- Czternasta emerytura to jest aberracja wszystkiego. Dajemy pieniądze tym, którzy najmniej wpłacili do systemu - powiedział w programie "Newsroom" WP dr Tomasz Lasocki z wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. – Politycy czarują i mówią, że dają to świadczenie osobom biedniejszym, a to nieprawda, bo przecież nie ma kryterium dochodowego. Decyduje wysokość pobieranej emerytury. Ktoś kto wpłacił do systemu np. złotówkę, otrzyma czternastkę. Tymczasem przeciętna renta osoby, która uległa wypadkowi w pracy, wynosi 4 tys. zł i taka osoba nie dostanie 14-tej emerytury. Problem z tym świadczeniem jest taki, że jest ono tylko raz w roku, a są potrzeby bieżące. Zasada jest prosta: im szybciej zaczniesz odkładać pieniądze do systemu, im rzetelniej i dłużej będziesz to robił, tym wyższą dostaniesz emeryturę. Jeśli pod takim kątem przyjrzymy się czternastkom, to one nie mają racji bytu. Waloryzacja też jest złem, bo emeryt na niej traci, mimo podwyżki i tak jest w plecy. Z powodu trzynastki, czternastki i waloryzacji mamy taką sytuację w Polsce, że są miesiące, w których koniecznie trzeba przejść na emeryturę. Jeśli ktoś osiągnął wiek emerytalny i nie przejdzie na emeryturę w lutym, straci 15 proc. - wylicza ekspert.

- Osoby urodzone w latach 80. będą otrzymywać na emeryturze ok. 25-30 proc. swojej ostatniej wypłaty - powiedział w programie "Newsroom" WP dr Tomasz Lasocki z wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. - A pamiętajmy, że starość dzieli się na etapy. Te pierwsze 10 lat, czyli do siedemdziesiątki w przypadku kobiet, to jest najprzyjemniejszy czas, kiedy mamy jeszcze siły, więc dorabiamy. Możemy skorzystać z różnych programów: PPK, IKE, IKZE. Tylko środki tam zgromadzone, o tym rzadko się mówi, nie podlegają waloryzacji. Osoby, które dostały pieniądze z PPK 5 lat temu, już pewnie tych środków nie mają, bo przecież zjadła je inflacja. Tak tracimy siłę nabywczą. Po 10 latach na emeryturze zostają nam tak naprawdę już tylko pieniądze z ZUS. Dlatego warto się przygotować. Emerytura za chwilę to będzie jakieś stypendium z tytułu utraty sił, ale nie takie, które pozwoli nam się z pracy całkowicie wyłączyć, tylko pozwoli pracować nie 40 godzin tygodniowo, a 25. Jest problem, wróciliśmy do wieku emerytalnego, który kiedyś ustalił towarzysz Bierut. Możemy wieku emerytalnego nie podnosić, ale jest pytanie o konsekwencje takiej decyzji. Musimy zmienić myślenie i traktować emeryturę jako świadczenie, które pozwoli nam pracować mniej, ale ta praca będzie konieczna - ostrzega.

Zdaniem prof. Joanny Tyrowicz, członkini z Rady Polityki Pieniężnej, przy bieżącym wieku emerytalnym, 78 proc. społeczeństwa urodzonego po 1980 r. będzie otrzymywać emeryturę minimalną. - System emerytalny jest przygotowany na kryzys demograficzny, ale ludzie nie - powiedział w programie "Newsroom" WP dr Tomasz Lasocki z wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. – Polskie społeczeństwo nie jest jeszcze wśród tych najstarszych w Europie, ale za kilkanaście lat znajdzie się w tym gronie. System wytrzyma, ale trzeba przygotować społeczeństwo tak, by tych pieniędzy wypłacić więcej. To jest m.in. problem wieku emerytalnego. Politycy obniżają wiek emerytalny i mówią: nie będziecie pracować na starość, ale to nie jest prawda. Obniżamy wiek emerytalny, a Polacy pracują coraz dłużej. Widzą, że budżet na emeryturze im się nie spina, że tych pieniędzy jest za mało. Szok emerytalny związany z przejściem na emeryturę narasta. Obecnie na emerytury przechodzą ludzie, którzy są jeszcze w dobrej sytuacji, biorąc pod uwagę ich wkład, a i tak dochodzą do wniosku, że trzeba pracować, żeby się utrzymać, do końca życia lub jak długo na to pozwolą siły - uważa ekspert.

Do Senatu jednak wpłynęła propozycja, by państwo mocniej wsparło tych seniorów, którzy stracili swoją drugą połówkę. Wdowy i wdowcy mieliby dostawać dożywotnio 300 plus - pisze "Fakt" o założeniach nowego pomysłu. Ekspert Instytutu Emerytalnego zwraca uwagę, z czym powinno być powiązane nowe świadczenie.

Prognoza długoterminowa pozwala rozprawić się z potocznym mitem przyszłego bankructwa systemu emerytalnego – uważa prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska. Zdaniem ekspertów cały system nie zbankrutuje, ale utrzymanie ZUS-u na powierzchni odbędzie się kosztem emerytów.

- Prognoza Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) do 2080 roku pokazuje znaczną odporność systemu emerytalnego na finansowe skutki zmian demograficznych. Pozwala rozprawić się z potocznym mitem przyszłego "bankructwa" systemu emerytalnego - uważa prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska. Dodaje, że pogłębianie się deficytu w pierwszych latach prognozy wynika z pobierania emerytur przez osoby z wyżu demograficznego lat powojennych.

Po raz pierwszy od 12 lat, gdy we Francji przeprowadzono ostatnią reformę emerytalną, wszystkie francuskie związki zawodowe wydały wspólnie oświadczenie, wzywające do strajku w związku z planowanymi zmianami w systemie świadczeń emerytalnych - napisał francuski dziennik "Le Monde". Premier Francji Elisabeth Borne przedstawiła we wtorek rządowy plan reformy. Obecny wiek emerytalny, 62 lata, ma zostać do roku 2030 podniesiony do 64 lat.

Ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny (OIPE) jest tworzony z myślą o długoterminowym inwestowaniu na "jesień życia". Będzie dostępny również w Polsce - informuje "Obserwator finansowy". Tak zwana "europejska emerytura" ma być atrakcyjna zwłaszcza dla tych, którzy pracują za granicą.

– Prawdziwy problem systemu emerytalnego polega na jego upolitycznieniu – powiedział w programie "Money.pl" prof. Paweł Wojciechowski, były minister finansów, były główny ekonomista ZUS. – Chodzi mi o dosypywanie pieniędzy, które są poza tym systemem w ramach jednorazowych świadczeń. Mamy waloryzację procentową, a nie kwotową, tak jak jest zapisane to w ustawie. To prowadzi do tego, że zasada sprawiedliwości społecznej, polegająca na tym, że ile przepracujesz, tyle dostaniesz, jest zachwiana. Rząd, zamiast zająć się emeryturami najniższymi, tworzy świadczenia jednorazowe, PPK. Potrzebna jest reforma, dająca gwarancje emerytur minimalnych i uporządkowanie emerytur groszowych. Trzeba zrezygnować z rozdawnictwa na rzecz edukowania wokół odkładania na starość. Nie ma co polityki mieszać do emerytur. Im jej mniej w systemie, tym lepiej.

- Płacenie 150 zł za obsługę przelewu z ZUS, który wynosi kilka groszy, to jest absurd, a z takimi sytuacjami mamy do czynienia w przypadku emerytur groszowych - powiedział w programie "Money.pl" prof. Paweł Wojciechowski, były minister finansów, były główny ekonomista ZUS. – Powinien być w tej sprawie konsensus polityczny i oczekuję ustawy technicznej, która to raz na zawsze uporządkuje. Natomiast emerytury groszowe to są emerytury, które powstały dlatego, że drogę do emerytury otwiera nawet jeden dzień pracy na umowie o dzieło. Rośnie liczba emerytur groszowych i minimalnych, ale to wynika z naszego systemu, opartego o zasadę, że dostajesz tyle, ile przepracowałeś. To jest problem ułożenia z punktu widzenia efektywności systemu, a więc skumulowania wypłat, tak aby ich obsługa administracyjna nie była tak kosztowna. Problem jest z niskimi emeryturami, których liczba rośnie. Z czego to wynika? Ludzie pracują na umowach cywilno-prawnych, a potem się dziwią, że mają bardzo niskie emerytury. Osoby z niskimi emeryturami często same na to zapracowały, a właściwie nie zapracowały, będąc jeden dzień w pracy na umowie zleceniu. Problemem jest też niska stopa zastąpienia, a więc relacja wysokości emerytury do przeciętnego wynagrodzenia.