Świat przeciera oczy ze zdumienia. Kim jest Ryszard "Wielki Szu" Szubartowski?

"Biznes Klasa" to program money.pl dostępny w serwisie YouTube. Szef redakcji Łukasz Kijek prowadzi w nim rozmowy z obecnymi i byłymi szefami największych firm, a także z ludźmi z otoczenia biznesu - o ich życiu, biznesie, zarobkach i wielu innych sprawach. Gościem ostatniego odcinka był Ryszard Szubartowski, wybitny nauczyciel, który stworzył autorską metodę nauczania. Wśród jego wychowanków są dziś światowej klasy programiści, m.in. Jakub Pachocki - główny naukowiec OpenAI - oraz Filip Wolski, mistrz świata w programowaniu, zdobywca nagrody Koliber.

- Blisko współpracuję z Szymonem Sidorem, poznałem Jakuba Pachockiego, Wojciecha Zarembę. Gdy zacząłem przeglądać zespół ds. researchu OpenAI, pomyślałem sobie: "Jezu, każdy z was był urodzony w Polsce. Co tam się dzieje?". To naprawdę jest jakaś magia. Patrząc na rozwój firmy przez ostatnich 6-7 lat, to nie sądzę, by cokolwiek wydarzyło się tam bez udziału polskich talentów i umiejętności matematycznych - mówił w wywiadzie z money.pl Ashley Vance, biograf Elona Muska.

Jakub Pachocki i Szymon Sidor wprost określają spotkanie z profesorem Szubartowskim jako "moment przełomowy".

- Jakie liceum wychowuje takich ludzi jak wy? - zapytał Pachockiego i Sidora prowadzący OpenAI Podcast. - Cóż, chodziliśmy do liceum w Gdyni, w Polsce. Myślę, że obaj trafiliśmy tam dzięki nauczycielowi informatyki, panu Ryszardowi Szubartowskiemu, który jeszcze przed naszym przyjściem miał świetne osiągnięcia w kształceniu informatyków i programistów. Bardzo mocno stawiał na konkursy programistyczne i dążenie do mistrzostwa w jednej, wybranej dziedzinie. To było dla nas bardzo formujące doświadczenie, mieliśmy znakomitego mentora - odpowiedział Pachocki.

Szymon Sidor dodał, że bez takiego mentora praca nad Chatem GPT nie byłaby tak efektywna. - Naprawdę bardzo głęboko wchodził w programowanie, znacznie dalej niż przewidywał standardowy program liceum. Mam nadzieję, że dziś, dzięki ChatGPT, ludziom jest trochę łatwiej robić takie "głębokie zanurzenia", bo bez odpowiedniego mentora i bez ogromnej pracy bardzo trudno odtworzyć takie doświadczenie - mówił Sidor.

Szubartowski z kolei dystansuje się od takich określeń. Jak podkreśla, nie utożsamia się z sukcesami swoich wychowanków. Jednocześnie to właśnie z jego klas wywodzili się uczniowie, którzy zdobyli łącznie 126 medali na międzynarodowych olimpiadach informatycznych, w tym 22 złote.

Szubartowski od lat pracuje z młodymi ludźmi w sposób, który sam określa jako naturalny. Nie mówi o "swojej metodzie", choć jest ona wśród uczniów powszechnie nazywana metodą Szubartowskiego. Jak tłumaczy, chodzi o pracę twórczą, rozwój i tworzenie warunków, w których uczeń sam chce się uczyć.

Na czym polega to w szczegółach? Szubartowski wspomina, że Pachocki był postrzegany jako słaby uczeń, bo nie odrabiał zadań i spóźniał się na lekcje. Jednocześnie bardzo dobrze zdawał egzaminy okresowe.

- Ja im tylko stworzyłem warunki, wyjaśniłem, na czym polega praca twórcza, jak się rozwijać - mówi. Zamiast lekcji opartych na programie uczniowie dostawali wyzwania, które musieli rozwiązać samodzielnie, bez podpowiedzi i bez teorii.

Dwa etapy pracy twórczej i tutoring młodzieżowy

Szubartowski opisuje proces pracy twórczej jako dwuetapowy. Najpierw jest indywidualna analiza, która, jak podkreśla, nie powinna trwać dłużej niż 55 minut. Potem następuje przerwa i praca podświadomości. - Olśnienia dostaje każdy. To jest sygnał od podświadomości, jak to rozwiązać - mówi.

Istotnym elementem są emocje i środowisko. Uczeń, który rozwiązał wyzwanie, tłumaczy je innym. - To się nazywa tutoring młodzieżowy - wyjaśnia Szubartowski. Jego zdaniem wysyłanie zdolnych uczniów wyłącznie do tutorów prowadzi do wypalenia, bo brakuje im relacji i emocji.

W tym systemie nie ma rywalizacji. - Nie wolno rywalizować. Oni współpracują ze sobą - podkreśla nauczyciel. Nie ma też przymusu wychodzenia do tablicy. - Ja nie wezmę nikogo do tablicy, jeżeli on mnie nie poprosi - mówi, dodając, że uczeń ma chcieć opowiedzieć o tym, czego się nauczył, a nie być sprawdzany z braków.

Szubartowski krytycznie odnosi się do tradycyjnego systemu oceniania i modelu nauczania w szkole. Oceny nie są dla niego celem samym w sobie. - Oceny nie są elementem priorytetowym - mówi.

W jego pracy pojawia się pojęcie "prawdy" zamiast klasówki, a zadania do sprawdzianów pochodzą z warsztatów prowadzonych przez samych uczniów.

- Moim zdaniem jednego roku uczeń nie powinien mieć więcej jak trzy przedmioty i w czasie całego liceum nie więcej jak pięć - mówi.

Według niego szkoła powinna być oparta na pracy twórczej, bo wtedy organizm wytwarza endorfiny, a nauka przebiega w sposób spokojny, oparty na ciekawości i wewnętrznej chęci działania. Dziś natomiast przeważa drugi tryb związany z wydzielaniem adrenaliny. To stan stresu, w którym uruchamia się instynkt przetrwania, a podświadomość skupia się nie na rozumieniu, lecz na walce o bezpieczeństwo.

Zdaniem Szubartowskiego właśnie ten drugi mechanizm dominuje w szkołach: straszenie odpowiedzią przy tablicy, krzyk, ośmieszanie, presja ocen i ciągłe poczucie zagrożenia. Uczeń uczy się szybciej, ale nie dlatego, że rozumie, tylko dlatego, że się boi. Taka nauka odbywa się kosztem zdrowia.

- I co robi edukacja? Mówi, zwiększamy liczbę psychologów, zwiększamy liczbę pedagogów i tak dalej - mówi. To według niego błędne koło. - Realizowanie programów i robienie tego, żeby jak najwięcej uczniów miało oceny bardzo dobre, jak najmniejsza różnica żeby była między słabszym a tym najlepszym - dodaje.

Zdaniem Szubartowskiego kluczowe są warunki. Odwołując się do przykładów sportowych, mówi wprost, że ludzie wybierają miejsca, w których mogą się rozwijać. Jednocześnie podkreśla, że wielu jego uczniów utrzymuje więzi z Polską, a część z nich pracuje na polskich uczelniach i w międzynarodowych strukturach naukowych.

Szubartowski nie mówi o wychowywaniu geniuszy. Wraca raczej do prostego porównania: - Dziecko się samo nauczyło chodzić. Rodzice mu tylko stworzyli warunki - dodaje. I podkreśla, że w edukacji, podobnie jak w życiu, "nie chodzi o to, żeby udowodnić, czego uczeń nie umie, tylko żeby dać mu przestrzeń, w której sam będzie chciał iść dalej".

W poprzednich odcinkach "Biznes Klasy" Łukasz Kijek rozmawiał z:

• Adamem Ringerem, byłym prezesem Green Caffe Nero;
• Maciejem Pankiem, prezesem firmy Panek;
• Władysławem Grochowskim z Grupy Arche;
• prof. Andrzejem Blikle, cukiernikiem i przedsiębiorcą;
• Darią Abramowicz, psychologiem biznesu, która współpracuje m.in. z Igą Świątek;
• Henryką Bochniarz, założycielką Lewiatana;
• Dawidem Zielińskim, prezesem Columbus Energy;
• Jackiem Santorskim, psychologiem biznesu i przedsiębiorcą;
• Tomaszem Karolakiem, aktorem i założycielem teatru IMKA;
• Piotrem Voelkelem, założycielem VOX Meble i Uniwersytetu SWPS;
• Jakubem Tepperem, restauratorem z Poznania;
• Wojciechem Janickim, dyrektorem Instytutu Geografii Społeczno­‑Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie;
• Marianem Owerko, współzałożycielem Bakallandu;
• Marcinem Piątkowskim, profesorem Akademii Leona Koźmińskiego, autorem bestsellera "Złoty Wiek";
• Maciejem Wilkiem, dyrektorem operacyjnym Flair Airlines;
• Robertem Michalskim, założycielem Stradale Classics;
• Maciejem Oleksowiczem, prezesem Inter Cars;
• Jakubem Dwernickim, założycielem cyber_Folks i Vercom;
• Robertem Dobrzyckim, założycielem i prezesem Panattoni Europe i India;
• prof. Grzegorzem Mazurkiem, rektorem Akademii Leona Koźmińskiego;
• Dawidem Jakubowiczem, prezesem Kulczyk Investments;
• Marcinem Ochnikiem, prezes firmy Ochnik;
• Marcinem Ziopają, prezesem Zio-Max;
• Aliną Sztoch, prezeską Kubota;
• Karolem Okrasą, szefem kuchni w Platter by Karol Okrasa;
• Krzysztofem Domareckim, założycielem Grupy Selena;
• Jarosławem Szanajcą, prezesem Dom Development;
• Piotrem Fusem, współzałożycielem Grupy Auto Fus;
• Cezarym Kozaneckim, prezesem i założycielem Synektik;
• Bartłomiejem Walaszczykiem, założycielem Cars Collection;
• Pawłem Jarskim, prezesem Grupy Elemental;
• Tomaszem Salskim, współzałożycielem Grupy Klepsydra;
• Prof. Andrzejem Koźmińskim, twórca Akademii Leona Koźmińskiego;
• Martą Półtorak, współzałożycielką i prezeską Marma Polskie Folie;
• Adamem Sikorskim, prezesem Grupy Unimot;
• Kamilem Makulą, prezesem Superauto.pl;
• Marcinem Kubrakiem, współzałożycielem Enter Air;
• Jarosławem Królewskim, założycielem Synerise;
• Jarosławem Bienieckim, założycielem Runmageddonu;
• Stefanem Batorym, założycielem i prezesem Booksy;
• Piotrem Mikrutem, prezesem Grupy Śnieżka;
• Pawłem Kisielem, prezesem Grupy Atlas;
• Tomaszem Jagiełłą, prezesem Heliosa;
• Przemkiem Żebrowskim, współzałożycielem K2 Internet;
• Ryszardem Florkiem, prezesem Fakro;
• Michałem Kozakiem, prezesem Hotelu Arłamów;
• Dominiką Żak, współzałożycielką Dee Zee;
• Mateuszem Matulą, prezesem i współzałożycielem Kodano;
• Agnieszką Czajką, general managerem OTOMOTO;
• Michałem Sadowskim, założycielem Brand24;
• Wojciechem Morawskim, współzałożycielem Atlantica;
• Wojciechem Buczkowskim, prezesem Komputronika;
• Jakubem Swadźbą, prezesem i współzałożycielem Diagnostyki;
• Dariuszem Mioduskim, prezesem i właścicielem Legii Warszawa;
• Rafałem Sonikiem, prezesem Gemini Holding;
• Pawłem Wróblem, prezesem spółki NTFY;
• Zenonem Daniłowskim, prezesem Makaronów Polskich;
• Piotrem Nowosielskim, założycielem i prezes RocketJobs.pl i Just Join IT;
• Krzysztofem Pawińskim, prezesem Grupy Maspex;
• Mateuszem Dróżdżem, prezesem Cracovii;
• Igorem Klają, założycielem OTCF, twórcą marki 4F;
• Ewaldem Rabenem, prezesem Grupy Raben;
• Rafałem Modrzewskim, prezesem ICEYE;
• Przemkiem Benem Pączkiem, prezesem Nevomo;
• Krzysztofem Oleksowiczem, założycielem Inter Cars;
• Zbigniewem Jakubasem, właścicielem GK Multico;
• Martinem Lewandowskim, współzałożycielem KSW;
• Wojciechem Ćmikiewiczem, dyrektorem zarządzającym Vorwerk Polska;
• Lechem Kaniukiem, współzałożycielem SunRoof;
• Dariuszem Grzeszczakiem, prezesem i współzałożycielem Erbudu;
• Patrycją Strzelecką, współzałożycielką CashDirector;
• Konradem Howardem, współzałożycielem Booksy;
• Grzegorzem Broną, prezesem Creotech Instruments;
• Piotrem Baupre, założycielem Neo Energy Group;
• Jackiem Rutkowskim, współzałożycielem Amiki i właścicielem Lecha Poznań;
• Wiktorem Schmidtem, współzałożycielem Netguru;
• Marią Kwiatkiewicz, współzałożycielką YES;
• Robertem Podlesiem, założycielem COBI;
• Dariuszem Gałęzewskim, współzałożycielem Oshee;
• Rafałem Brzoską, założycielem InPostu;
• Rafałem Bugyi, prezesem Trumpf Hüttinger;
• Sebastianem Kondracki, współtwórcą Bielik AI;
• Pawłem Misztą, właścicielem firmy Auto Handel Miszta;
• Robertem Dobrzyckim, prezesem Panattoni Europe i właścicielem Widzewa Łódź;
• Bogusławem Leśnodorskim, prawnikiem i inwestorem;
• Markiem Troniną, twórcą Fundacji Maratonu Warszawskiego;
• Kacprem Nowickim, prezesem Nomagic;
• Gregoirem Nitot, prezesem i założycielem Sii Polska;
• Maciejem Nykielem, współtwórcą Nekery;
• Karolem Myślińskim, współzałożycielem Cylindersów;
• Jakubem Farysiem, prezesem Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego;
• Dariuszem Mazurkiewiczem, prezesem BLIK-a;
• Karolem Pawlakiem, założycielem Vitroflory;
• Adamem Bartosiewiczem, współtwórcą WB Electronics;
• Gabrielem Kermiche, współtwórcą Eco Wipes oraz Galileo Medica;
• Arturem Rytelem, twórcą Green Holding,
• Tomaszem Karwatką, współtwórcą Divante.