money insights (strona 6 z 14)

Od ponad roku polska gospodarka rozwija się w zadziwiająco jednostajnym tempie. W tym stuleciu tylko raz, na przełomie 2014 i 2015 r., zachowywała podobną stabilność dłużej. Oznak przegrzania gospodarki w związku z szybkim wzrostem płac bądź luźną polityką fiskalną na razie nie widać. To się może wkrótce zmienić.

Narodowy Bank Polski zapowiedział, że będzie dalej zwiększał zasoby złota i jego udział w oficjalnych aktywach rezerwowych. Ma to służyć wzmocnieniu bezpieczeństwa finansowego kraju. Część ekonomistów uważa, że cel ten można łatwiej osiągnąć przeznaczając część rezerw na sfinansowanie inwestycji w obronność. Ten pomysł budzi jednak sporo kontrowersji.

Niskie wynagrodzenia rosły w ostatnich latach szybciej niż wyższe, m.in. za sprawą szczodrych podwyżek płacy minimalnej. Dzięki temu większe podwyżki otrzymały kobiety niż mężczyźni. Efekt? Coraz mniejsze nierówności płacowe, zarówno w całej populacji, jak i między płciami.

W ubiegłym roku zatrudnienie młodych osób nad Wisłą zmalało najbardziej od 15 lat, wyraźnie bardziej niż ich populacja. W rezultacie po latach spadków zwiększyło się grono młodych osób, które się nie uczą i nie pracują, tzw. NEET-ów. W tym roku rynek pracy jest już bardziej łaskawy dla osób na początku drogi zawodowej.

Dzięki szybkiemu wzrostowi wynagrodzeń, malejącej inflacji, dobrej koniunkturze na rynkach finansowych oraz wysokiemu poziomowi stóp procentowych, oszczędności gospodarstw domowych rosną w ekspresowym tempie. Ich siła nabywcza wciąż jednak nie wróciła do poziomu sprzed wystrzału inflacji.

Nad Wisłą szybko rośnie rola przedsiębiorstw usługowych. Od niedawna ich łączne zatrudnienie jest już większe niż zatrudnienie w przemyśle. To historyczna zmiana struktury gospodarki i jednocześnie świadectwo bogacenia się kraju. Rzecz w tym, że ma też jednak negatywne konsekwencje, np. coraz większe rozdrobnienie sektora przedsiębiorstw.

W ostatnich kilku kwartałach dochód do dyspozycji gospodarstw domowych zwiększył się bardziej niż w jakimkolwiek innym kraju OECD – ogłosił premier Donald Tusk. To prawda, ale i przed rządami koalicji Polska bogaciła się najszybciej. A ten rok zaczął się akurat słabo.

W żadnym innym kraju UE wydatki publiczne w minionych dwóch latach nie wzrosły tak bardzo jak w Polsce. Wyprzedza nas pod tym względem już tylko kilka dużo bogatszych państw. Obciążenia podatkowe i składkowe zostały daleko w tyle. W rządzie nie widać jednak woli cięcia wydatków, a pomysły na zwiększenie podatków blokuje prezydent.

Zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw maleje, ale wolniej niż liczba pracujących w szerokiej gospodarce i wolniej niż populacja osób w wieku produkcyjnym. To pokazuje, że rynek pracy jest pod silnym wpływem zmian demograficznych i strukturalnych, które utrudniają ocenę koniunktury. Niektóre z tych trendów szczególnie dobrze widać w handlu detalicznym.

Na polskich drogach coraz wyraźniejsza jest niebezpieczna tendencja, z którą Zachód boryka się od lat: auta stają się coraz cięższe. To głównie efekt mody na SUV-y. Użytkownicy tych dużych samochodów są bezpieczniejsi kosztem nieproporcjonalnie dużego spadku bezpieczeństwa innych uczestników ruchu.

W mniejszych krajach, szczególnie takich, które nie mają płynnego kursu walutowego, bilans korzyści i kosztów z tytułu przyjęcia euro jest dodatni. Ale w większych krajach, jak Polska, nie jest to oczywiste - mówi w rozmowie z money.pl prof. Beata Javorcik, główna ekonomistka EBOR-u.

Polskie firmy transportowe od ponad dwóch lat borykają się ze spadkiem aktywności. Tak złej passy nie miały od co najmniej 2004 r. W rezultacie Polska, która od sześciu lat jest w UE liderem w transporcie ciężarowym, zaczęła tracić udziały w tym rynku na rzecz Niemiec i Hiszpanii. W branży przybywa jednak optymizmu.

Wydatki publiczne w Polsce w ostatnich pięciu latach wzrosły bardziej niż w jakimkolwiek innym kraju UE. To odzwierciedlenie coraz większej roli państwa w gospodarce i tylko częściowo ma związek ze zbrojeniami. Administracja ma już większy wpływ na PKB Polski niż przemysł przetwórczy.

Agencje ratingowe i inwestorzy wierzą, że polski rząd będzie w stanie stopniowo obniżać deficyt budżetowy bez radykalnych działań oszczędnościowych. Jeśli tego zaufania zabraknie, możemy znaleźć się w takiej sytuacji jak Rumunia, która została zmuszona do zaciśnięcia pasa - ocenia Jakub Borowski, główny ekonomista Credit Agricole Bank Polska.

Rozluźnienie polityki fiskalnej, w tym znaczący wzrosty wydatków inwestycyjnych, może sprawić, że niemiecka gospodarka wyrwie się ze stagnacji. Ekonomiści ostrzegają jednak, że bez głębszych reform impuls szybko wygaśnie.

Polskie przetwórstwo przemysłowe od dwóch lat nie może wyrwać się ze stagnacji. Jego rola w tworzeniu PKB maleje w Polsce bardziej niż w jakimkolwiek innym kraju UE. Ale wbrew temu, co sugeruje popularny wskaźnik koniunktury w przemyśle, trudno mówić o kryzysie w tym sektorze.

Stagnacja gospodarki i najwyższa w UE inflacja to konsekwencje programu oszczędnościowego, który wdraża rząd Rumunii - kraju, który do niedawna był ulubieńcem inwestorów. Mieszkańców czekają podwyżki wielu podatków, zamrożenie płac w sferze budżetowej i emerytur.

Za spadek liczby osób pracujących w Polsce, który trwa od dwóch lat, odpowiadają głównie samozatrudnieni. Na pierwszy rzut oka wskazuje to na trudności drobnych przedsiębiorców, przytłoczonych składkami oraz kosztami pracy i energii. Rzeczywistość jest jednak bardziej skomplikowana.

Obawy o to, że wskutek starzenia się ludności i wzrostu kosztów pracy polska gospodarka straci konkurencyjność, są nadmierne. Już dzisiaj widać trendy, które zapewnią nam szybki rozwój co najmniej przez najbliższą dekadę. Niska stopa inwestycji, która nas ograniczała, odejdzie w przeszłość - mówi money.pl Ernest Pytlarczyk, główny ekonomista Banku Pekao.

Liczba osób w wieku produkcyjnym w Polsce od 15 lat stopniowo maleje, wkrótce jednak zniżki przyspieszą. Aby zachować równowagę na rynku pracy, musielibyśmy przyjmować po 300 tys. imigrantów rocznie. Na krótką metę alternatywą może być aktywizacja zawodowa kobiet w wieku powyżej 60 lat. Na dłuższą pomogą jedynie inwestycje.

Majowy spadek wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw, wynikający z czynników sezonowych, był w tym roku głębszy niż kiedykolwiek wcześniej. Wyjątkowo mocno zmalało też zatrudnienie. Wbrew pozorom, nie oznaczało to pogorszenia koniunktury na rynku pracy. Ta pozostaje dobra, a pracownicy wreszcie zaczęli to zauważać.

Polacy nie zarabiają więcej niż Hiszpanie, a tym bardziej Włosi. Jeśli jednak utrzymamy tempo rozwoju z minionych 10 lat, to już w najbliżej dekadzie przeciętne dochody nad Wisłą będą wyższe niż tam. Aspirowali będziemy wciąż do zarobków jak w Niemczech i…w Rumunii.

Wzrost cen ropy naftowej wskutek konfliktu między Izraelem i Iranem nie przekreśla scenariusza hamowania inflacji w Polsce, która już za miesiąc może się znaleźć blisko celu NBP. Dla większości członków Rady Polityki Pieniężnej sytuacja na Bliskim Wschodzie może jednak być dodatkowym pretekstem, aby utrzymywać stopy procentowe bez zmian.

Poziom cen w Polsce w minionych pięciu latach podskoczył o ponad 40 proc. To niemal dwa razy bardziej niż średnio w UE. Kołem zamachowym tak wysokiej inflacji były jednak usługi. Towary nad Wisłą są wciąż tańsze niż gdziekolwiek indziej poza Rumunią i Bułgarią. To nieustannie przyciąga na zakupy do Polski mieszkańców sąsiednich państw.

Ponad 87 proc. gospodarstw domowych w Polsce mieszka we własnej nieruchomości. W ostatnich kilkunastu latach odsetek ten wzrósł u nas bardziej niż w jakimkolwiek innym kraju UE. Zjawisko to kłóci się z powszechnym przekonaniem, że mieszkania są coraz mniej dostępne.